KAM DAVULU VE SEMBOLOJİSİ

Şamanizm, paleolitik çağlardan bu yana dek, Orta Asya başta olmak üzere Sibirya, Kuzey ve Güney Amerika, Avustralya yerlilerinde, Endonezya’da, Güneydoğu Asya’da, Çin, Tibet ve Japonya’da görülen inanç ve yaşam sistemidir.

Şamanizm sadece bir inanç sistemi değil, toplumun ve kurumlarının tamamını ilgilendiren hem inanç yönünden, hem simgesel, ekonomik, siyasal, estetik içeriğe sahip bir kültürel olgudur. Bu tanıma bakılarak Şaman; etkin bir yönetici, hastalıkları tedavi eden bir şifacı, rehber bir psikolog ve sanatçı rollerini de üstlenmiştir. Esasen Şaman, insan ve evren arasında bir arabulucudur.

“Şaman” sözcüğünün Tunguz diline ait “Çaman” dan geldiği uzlaşı konusudur. Sözcüğün etimolojisinde; Ça’dan –bilmek- türeyen Çaman “bilen insan” anlamında kullanılmıştır. Ancak Türk toplumlarında Şamanizm, “Kamlık” ve Şaman ise “Kam”olarak adlandırılmıştır.

Bir Şamanın gerçek bir uygulayıcı olarak kabul edilebilmesi için üç konuda ustalaşması gerekmektedir,

  1. Değişmiş bilinç hallerine ulaşabilmek
  2. Fiziksel ve ruhsal dünya arasında bir araç olarak hareket edebilme yeteneği
  3. Toplumların ihtiyaçlarını diğer yönetici ve şifacıların çözemediği şekilde karşılayabilme yeteneği

İnanç içinde Şamanların kudreti ilahidir, göklerden verilmiştir. Bu kudret, şamanın başı üzerine bir bulut olarak gelir ve ebemkuşağı şekline girerek başını ve vücudunu doldurur. Bu nedenle her şamanın davulunda ebemkuşağı resmi de bulunur. Şamanın ritüeli için en önemli olan nesne davuludur. Altaylılar ve Sahalar bu davullarına “tüngür” derler. Kozmik ağaç şamanlığın temel ögesidir. Şaman davulunu onun odunundan yapar. Türklerde davulun kasnağının yapılacağı ağaç, genel olarak kayın ve sedir ağacındandır. Aynı şekilde davulun iç taraftaki sapı da bu ağaçlardan yapılır. Bu ağaçlar Türkler tarafından kutsal kabul edildiği için kullanılmıştır.  Göğün direği yani kozmik  ağaç üç evren bölgesini birbirine bağlar. Bunlar; Gökyüzü, Yeryüzü ve Yeraltı’dır. Davul ortasında “Göğün Direği” vardır. Bu desen Yaşam Ağacı olarak da adlandırılır. Dünyanın eksenini simgeler.

Davul bir tür mikrokozmostur.

Davulun yüzeyini teşkil eden derinin alınacağı hayvan da gelişigüzel seçilemez. Bu seçimin av kültleri ile ilişkisi olduğuna inanan araştırmacılar en çok geyik ya da dağ keçisinin derisinin kullanıldığını söylerler. Davul yapıldıktan sonra üzerine simgesel anlamı olan resimler yapılır. Davul üzerinde oklu insanlar, kuşlar, atlar,  Erlik’in ve Ülgen’in oğul ve kızlarının resimleridir. Ayrıca kuş ve yılan resimlerine de yer verilir.

Altay, Hakas, Telüt, Tehengit, Şor, Kumadin davulları desenleri açısından benzerlik göstermektedir. Altay ve Sayan Türklerinde daha çok gök ve yer altı aleminin simgeleri yer almaktadır. Buna karşılık bazı Altay kavimlerinde yer varlıklarının tasvirlerine de özenle yer verilmiştir. Yeryüzü bölümüne, Orta dünya da, denilmektedir. İster Yakut, Altay-Sayan, isterse de Moğol, Buryat Şamanlarının davulu olsun bir benzerlik oluşturmaktadır. Fark Şamanın bireysel düşüncesiyle belirlenmektedir. Bu da Şamanın davuluna evrenselliğini yüklediğini göstermektedir.

Şamanik yolculuk ruhun özüyle bağ kurma yolculuğudur. Şamanik yolculukta içgörü geliştirmek ve kendinin sırlara vakıf olması nedenli bir yolculuğa çıkılmaktadır. Kam davulunun ritmleri kişilerin düşünce akışını durdurmakta ve Alfa dalga boyutunda meditatif bir bilince çekmektedir.

Kullanılan ritmler ise;

  1. Yılan ritmi;
    <üç yavaş vuruş>
    Yeni bir şeye sahip olma ,
    işi gücü toparlama
  2. Geyik ritmi ;
    <iki yavaş, iki hızlı ritm>
    Uğur, hamile kadınların doğurması,varlıkların paylaşılması, yolculuk
  3. Kaplumbağa ritmi;
    <bir vuruş iki hızlı vuruş>bir vuruş
    bağışıklık, uyumu şaplamak-
    yeni bir oluşum için temel sağlamak
  4. Boğa Ritmi <bir vuruş- dört hızlı vuruş> , düşmanları püskürtme, maddi kalkınma, fiziki gücün bir araya yığılması
  5. Balıkçıl kuşu ritmi;
    <iki hızlı- iki yavaş>
    karşıya çıkan engelleri aşmak
    sevgiye yardım etmektir.
  6. Örümcek ritmi;
    <iki hızlı- bir normal>iki hızlı- üreticilik, negatif enerjiden temizlenmek
  7. Ayı ritmi;
    <Dörthızlı +bir vuruş>
    Mevki korumak, engelleri kaldırmak, içine gömülmek
  8. Kaplan ritmi ;
    <hareket-ritmleri>

Birsen SUNGURAY

Yararlanılan Kaynaklar;

Michel Perin, Şamanizm, (Çev. Bülent Arıbaş), İstanbul, 2003

Mircea Eliade, Şamanizm, (Çev. İsmet Birkan), Ankara, 1999

Yaşar Çoruhlu, Türk Mitolojisinin Ana Hatları, İstanbul, 2000

ARİF NİHAT ASYA

Bayrak şiirimi 35 yaşımdayken yazdım. Adana Erkek Lisesi’nde edebiyat öğretmeniydim. Hatay, Gazi’nin gayretleriyle Türkiye’ye bağlanmıştı. O konudaki çalışmaları 1938 yılında başlamış, 1939 yılında neticeye ulaşılmıştı. Türkiye, yeni bir sevinç içindeydi. Bu sevinci, Adana da büyük coşkunluklarla yaşıyordu. Adana’nın Fransız işgalinden kurtuluşu 5 Ocak 1922’dir.

Bu bakımdan her sene, 5 Ocak gününde Adana’da büyük şenlikler yapılır. Adeta yer yerinden oynar. Şimdi de öyle midir, bilmiyorum.
Şehrin bir Saat Kulesi var; bir de Ulu Cami minaresi. İşte o Saat Kulesi’yle Ulu Cami minaresi arasına, her senenin 5 Ocak kutlamalarında, kocaman bir bayrak asılır. Bayrak diyorsam, öyle-böyle bir bayrak değil. On beş izcinin kolları üzerinde taşınan bir bayrak. Vay babam vay. Yani Saat Kulesi’yle Ulu Cami minaresinin arasına bir güneş doğuyor…”

Okunacak şiir bulunamıyor.

“Hatay Türkiye’ye bağlandığı için 1940 yılının 5 Ocak kutlamasının daha bir güzel, daha bir heyecanlı olması isteniyordu.
O bakımdan Adana Maarif Müdürlüğü’nden bizim lise müdürlüğümüze bir yazı geldi. Mealen deniyordu ki: ‘5 Ocak kutlamasında, Saat Kulesi’yle Ulu Cami minaresi arasına Adana’nın tarihi bayrağı çekilirken, o güne uygun bir şiirin de, liseniz öğrencilerinden biri tarafından okunması uygun görülmüştür. Gereğini rica ederim. Maarif Müdürü falan filan.’
Lise müdürü bu konuda beni vazifelendirdi. Ben de öğrencilerim arasından üç-dört kişi seçtim. ‘Gidip kütüphanelerde araştırın. 5 Ocak kutlamalarına uygun güzel bir şiir bulun. Pek duyulmamış bir şiir olsun. Meşhurların da kitaplarını karıştırın; adı pek duyulmamış şairlerin de!’
Çocuklar gittiler.
Birkaç gün sonra geldiler. ‘Efendim bulamadık’ dediler. ‘Bulamadık olur mu’ diye öfkelendim. ‘Gidin gözünüzü dört açarak bir daha araştırın’ dedim.

Çocuklar çıkıp gittiler. Üç-dört gün sonra, elleri yine boş geldiler.
E peki ne olacak? Kendi kendime dedim ki, ‘Arif bu şiiri sen yazacaksın!’
Bir gün sonra 5 Ocak! Bir günüm var.”
‘Kimin bu şiir oğlum’
“Adana’da Ocak Mahallesi’nde oturuyordum. O zamanlar, bugünkü gibi evlerde günün her saatinde elektrik yok. Geceleri petrol lambası yakıyoruz. El-ayak ortalıktan çekilince, petrol lambasının yorgun ışığında, bayrağımıza sığınarak kalemi elime aldım.
Şafak sökerken Bayrak şiiri hazırdı. O gece, şiiri nasıl yazdımsa, öylece kaldı. Yani üzerinde ikinci bir defa oynamadım.
Sabahleyin liseye gidince, ‘Bana Aydın Gün’ü çağırın’ dedim. Aydın Gün, bugün bizim Opera ve Bale Genel Müdürümüz olan Aydın Gün’dür.
Bulunup getirildi; şiiri eline uzattım; ‘Şunu oku bakayım’ dedim. Okudu. Güzel şiir okuyan öğrencilerimdendi. Bayrak şiirini ona bir daha, bir daha okuttum. Mükemmel okuyordu.
Bayrak şiirimi, 5 Ocak kutlamalarında ilk defa Aydın Gün okudu ve alkışlandı.
O günün akşamı, Halkevi’nde 5 Ocak Balosu var. Aydın Gün de baloda. Davetliler arasından bir kişi Aydın Gün’ü tanımış ve sormuş, ‘Bugün, 5 Ocak merasiminde o Bayrak şiirini sen okudun değil mi?’

  • Evet efendim.
  • Kimin o şiir?
  • Vallahi bilmiyorum efendim.
  • Yahu nasıl bilmezsin? İnsan okuduğu şiirin şairini bilmez mi?
  • Bilmiyorum efendim! Şiiri bana Arif Hocam verdi. Sonra, ‘Sana bu şiir kimin derlerse, kimin olduğunu söyleme’ dedi.
    O zaman mesele anlaşılmış. ‘Tamam bu şiir Arif Hoca’nındır’ demişler.
    Bayrak şiirini, Aydın Gün’e Halkevi’ndeki baloda da okutmuşlar. Sonra bir daha bir daha okutmuşlar.
    İşte o gün bugündür, benim Bayrak şiirim, bayrağımızın kendisi gibi hepimizin oldu.

Bu şiir, bana ‘Bayrak Şairi’ denilmesine yol açtı ki, bu sıfat, benim için altından dökülmüş bir İstiklal Madalyası kadar kıymetlidir.”

Bayrak şiirinin şairi, Arif Nihat Asya’dır.
Ey mavi göklerin beyaz ve kızıl süsü,
Kız kardeşimin gelinliği, şehidimin son örtüsü,
Işık ışık, dalga dalga bayrağım!
Senin destanını okudum, senin destanını yazacağım.
Sana benim gözümle bakmayanın
Mezarını kazacağım.
Seni selâmlamadan uçan kuşun
Yuvasını bozacağım.
Dalgalandığın yerde ne korku, ne keder…
Gölgende bana da, bana da yer ver.
Sabah olmasın, günler doğmasın ne çıkar:
Yurda ay yıldızının ışığı yeter.
Savaş bizi karlı dağlara götürdüğü gün
Kızıllığında ısındık;
Dağlardan çöllere düştüğümüz gün
Gölgene sığındık.
Ey şimdi süzgün, rüzgârlarda dalgalı;
Barışın güvercini, savaşın kartalı
Yüksek yerlerde açan çiçeğim.
Senin altında doğdum.
Senin altında öleceğim.
Tarihim, şerefim, şiirim, her şeyim:
Yer yüzünde yer beğen!
Nereye dikilmek istersen,
Söyle, seni oraya dikeyim!

Şair, yazar ve siyasetçi Arif Nihat Asya’ya rahmetle.

Sabit Burçlar Üzerine

Merhabalar Değerli Dostlar,
Şu günlerde sabit burçlar da sert bir T kare var ve her açıdan zorlayan etkileri mevcuttur.
Bu nedenle biraz sabit burçlardan kısaca bahsetmek istiyorum.

Sabit burçların en önemli sembollü olarak Sfenks’den bahsedebiliriz. Neredeyse tüm uygarlıklarda mevcuttur. Mezopotamya, Mısır, Pers, Anadolu’yu özellikle sayabiliriz.
Astrolojinin dört sabit burcu;
Aslan, akrep, boğa ve kova’dır.
Sfenks’de bu dört  sabit burcun birleşiminden oluşmuştur. Bu nedenle tetramorf da denilir. Baş genelde insan olmanın sembolü olarak kovayı temsil etmektedir. Kanatlar; akrep burcunun üçlemesi olan; yılan, kartal ve anka kuşunu işaret ediyor. Bu insanın değişim ve dönüşümünü anlatır. Ayrıca yine akrebin temsil ettiği güç kavramını da buraya koymamız gerekiyor.
Gövde genelde; boğa burcuna gönderme yapar. Boğa burcu değerleri, maddiyatı işaret etmektedir. Aslan ise taşıdığı anlamlar itibariyle; otorite, kibir, şöhret gibi kavramları işaret eder.
İbranilerde tetramorflar, Kerubim olarak adlandırır. Okült açıdan Kerubimler dört elementin idarecileridir. Sembolik karşılıkları şöyledir:

Kerubim  –  Görünüş  –  Burç

Hava Kerubu – İnsan  –  Kova

Ateş Kerubu  –  Aslan  –  Aslan

Su Kerubu  –    Kartal  –  Akrep

Toprak Kerubu – Boğa  –  Boğa

İçerik olarak ise yorumlarsak; Kur’an-ı Kerim’de işaret edilen Lat, Menat ve Uzza ile bağlantılı olarak düşünebiliriz. Menat tahmin edebileceğiniz üzerine para kavramı ile ilgilidir. Yani boğa burcuna işaret etmektedir.
Lat, otorite ile Aslan Burcunu ve sembolik taşıdıklarını ifade eder.
Uzza ise güç anlamı ile; Akrep sembolü üzerine konulmuş ve putlaşmış olanı ifade etmektedir. Tüm bu kavramları aşmadan ise insanı temsil eden kova burcuna ulaşabilmek mümkün değildir.

Şu anda gökyüzünde olan Aslan, Boğa ve kova burcu arasındaki sert açıları bu açıdan da görebilmek nedeniyle biraz açıklamak istedim. Kavramlar ağır, tecrübeleri ise bu nedenle oldukça zorlu şekilde geçmektedir.
Adeta ayaklarımızın altında ki halının hızlıca çekildiğini sık sık hissedebiliriz.
Ancak yaşama geçirdiklerimiz, yukarıda bahsettiğim şekilde otorite ve para üzerine değil, insan olabilmek üzerine olduğu takdirde sarsıcı gelişmelerden en iyi şekilde geçebileceğimize inanıyorum.

Sevgiyle Kalın
Birsen SUNGURAY

Giordano BRUNO

Saygıyla…

Kendisini tanımlamak çok zor gerçekten, çünkü kalıplara sığacak bir kişilik değil.
Özgür düşünce için bir nefer olarak görebiliriz kendisini…

Giordano Bruno, İtalya’da doğuyor ve dinsel bir eğitim alıyor. Bu dönemde; ortaçağ felsefesi hakim; felsefe ve dinsel içerik girift bir şekilde hüküm sürüyor. Eğer zengin ve aristokrat bir aileden değilse kişinin iyi bir eğitim alması mümkün değil. Bunun tek istisnası ise rahip olmak…
Giordano Bruno bu nedenle rahip oluyor. Ortaçağda, kilise çok güçlü ve her çeşit kaynağı ellerinde tutuyorlar. Buna antik çağ yazmaları da dahildir. Bu şekilde Giordano Bruno, Antik çağ filozofları ile karşılaşıyor. Ve onlardan çok şey öğreniyor. Ancak öğrendikleri zaman içinde rahip olması ile bir arada gitmiyor.
Kendisi çeşitli Avrupa şehirlerinde üniversitelerde ders vermesi için çağrılıyor. Bir çoğunda öğretmenlik yapıyor.
Ama çağının çok ötesinde bir karakter olması bir çok sorun yaratıyor. Kendisi her zaman keskin ve net olmuştur. Hiç bir zaman ve hiç bir konuda taviz vermemiştir.

Kilise görüşüne göre; Dünya merkezli evren görüşü özellikle en büyük sorunsalı teşkil ediyor. Çünkü Giordano Bruno, güneş merkezli ve sonsuz bir evren teorisine sahiptir. Yine aynı dönemde yaşayan, Galileo Galile’nin dünyanın dönmesi üzerine görüşlerini ve bu konuda yaşadıklarını biliyoruz.
Giordano Bruno ise düşünceleri konusunda geri adım atmamıştır.
Kendisini İtalya’ya eğitim için çağıran bir soylunun evinde tutuklanır. Bu soylu (?) kişi kendisini engizisyona Hermetik Okultist olarak ihbar eder ve Giordano Bruno tutuklanır.
Giordano Bruno’nun tutukluluk süresi, sorgulanması yaklaşık sekiz yıl sürer.
Bu sorgulamalar özellikle bilim ve din çarpışması şeklinde geçer.
Engizisyon mahkemesi sonucu yakılarak öldürülmesine karar verilir.
Şu anda çiçek tarlası adı da verilen meydanda yakılarak öldürülür. Şu anda en çok ziyaret edilen yerler arasındadır.
Ölüm hükmü yüzüne okunurken şöyle der; “Ölümümü bildirirken siz benden daha çok korkuyorsunuz.”
17 Şubat 1600’de yakılarak infazı gerçekleştirildi.

Ancak fikirleri, Rönesansı başlatan en önemli tohumları atmıştır.

Unutmamalı ki; zamanı gelmiş bir fikrin önünde duracak herhangi bir güç yoktur.

Sevgiyle Kalın
Birsen SUNGURAY

FELSEFE ve ELEMENTLER (ARKHE)

Ateş, su, hava, toprak olarak bildiğimiz dört element, tarihin en eski zamanlarından beri yaşamı anlamlandırmak adına, nerdeyse tüm düşünürler için önemli olmuştur. Element kelimesi, Grekçe’de “elementa” kelimesinden türemiş ve “Bir merdivenin ilk basamaklarına tırmanmak” anlamına geliyor. İçerik itibariyle; “Bir bilim veya metodun ilk unsurları” olarak da yorumlanmaktadır.

Dört elementin kronolojik olarak tanımlanmasına ve açıklanmasına bakacak olursak, felsefenin İyonya’nın okullarından yetişen doğa gözlemcisi filozoflara bakmak gerekecektir.

İlk olarak Miletten Thales; şeylerin doğası “Su” dur şeklinde açıklamıştır. Şeylerin doğası “Su” dur derken; her şeyin ana unsuru, her şeyin ana maddesi, her şeyin kendisinden meydana geldiği ilk neden olarak “Su” kast edilmektedir. Thales, bu yorumu ile çok önemli bir başlangıç yapmış, aynı zamanda  ilk neden olarak “Arkhe” kavramını da ortaya koymuştur. Bu başlangıç ile düşünsel alan, mitoloji dışında nedenler aramaya da başlamış oldu. Yine Milet Okulu’ndan olan öğrencisi olarak da geçen Anaksimandros ise; şeylerin doğası için ilk ilkenin bildiğimiz veya algılayabileceğimiz bir madde olmadığını düşünerek, bu nedene “Aperion” yani sonsuzluk, sınırsızlık ve belirsiz olarak açıklama yapmıştır. Anaksimandros’a göre; tüm var olanlar Aperion’dan meydana gelmişlerdir ve tekrar Aperion’a döneceklerdir. Anaksimandros, Aperion  anlatımında;  birlik ilkesi, çoklu var olma ve kaynağa dönme üzerine detay ve ahlaki ilkeler de anlatmıştır.

Sonrasında yine bir doğa filozofu olan Milet Okulu’ndan  Anaksimenes ise “Hava” elementini açıklamıştır. Anaksimenes’e göre; “İnsan yaşadığı süre boyunca soluk alır ve soluk aldıkça ruh bedende bulunur, soluk alma durduğunda ruh ve dolayısıyla yaşam bedeni terk eder.  O zaman her şeyin kaynağı “Hava” dır. Yani aslında demek istediği şuydu; yaşamamız için bir ruhumuz olmalı, ruhumuzu yaratan ise aldığımız nefes yani hava, eğer bize yaşam veriyorsa, aynı bize verdiği gibi evrene de vermelidir.

Efesli Heraklitos ise teorilerinin merkezine “Ateş” elementini koyar. Heraklitos üzerine de, bir çok  antik dönem filozofları  gibi  oldukça az şey biliyoruz. Bildiklerimizin çoğunluğunu  ise; III. Yüzyılda yaşamış tarihçi Diogene Laertios’a borçluyuz. Fragmanlar eserinde; rehber olarak kendinden başka kimseyi kabul etmediğini  ve kendini keşfettiğini bildirir. Heraklitos; Miletos’lu diğer filozoflar gibi Kozmos’un şekli, ortaya çıkışı, doğa olguları ve geometri ile değil, insanın kozmos’da ki yeri ve anlamıyla, ahlaki ve dinsel yönleri ile ilgilenmiştir.

Anaksimandros tarafından doğanın düzenli değişimi, adaletsizlik ve kefaret olarak açıklanmıştır. Ancak Heraklitos’un görüşünde; doğada ki değişim kozmik ateşin belli ölçülere göre yanmasına ve sönmesine göre gerçekleşmektedir ve burada kullanılan dil de, herhangi bir ceza veya kefaret tasavvuruna atıf yapmaz.

Heraklitos, Fragmanlar’ın da şöyle açıklar; “Ateş önce denize dökülür, denizin yarısı yakıcı buhara. Deniz toprak olmasından önce ki orana göre çeşitli şekillerde boşalarak aynı ölçüsünü bulur”

“Her şey ateş ile takas olur. Ateş de her şeyle; tıpkı altın ile malların ve mallar ile altının takas edilmesi gibi”

Heraklitos’a göre; eğer bir varlık kendisi olarak kalması için gerekli kuvveti dışarıdan alıyorsa bu tür varlıklara canlı denemez. Heraklitos doğanın kendi kendine yettiği görüşüyle doğa dışında bir görüşe baş vurmayarak yaşayan bir bütün anlayış ortaya koymuştur.

Fragmanların’da; “Ölümsüzler ölümlü, ölümlüler ölümsüz. Biri diğerinin ölümünü yaşar, diğeri de ötekinin yaşamını ölür.” derken üçüncü bir merciye başvurmaksızın, her şey bir yaşam,  ölüm düzeni ve ilk ilkenin yani; Ateş’in hareketleridir. Heraklitos görüşleri, modern bilimin ilk adımları sayılmaktadır. İkinci adım olarak ise görünmez parçacıkların açıklamasını yapan Atomcu Felsefe gelecektir.

Son elementi ise;  “toprak” olarak Ksenophanes tamamlamıştır. Ksenophanes sadece felsefe değil, siyaset üzerine de eğilmiş ve acımasız eleştiriler yapan bir şair ve ilahiyatçıdır. Yirmili yaşlarda doğduğu kent olan Kolophon’dan kovulan Ksenophanes, 67 yıl boyunca şiir okuyarak dünyayı dolaşmıştır. İtalya’da  Elea’da yerleşmiş ve kendi felsefe derslerini vermiştir. Ona göre temel element topraktır “Çünkü her şey toprakta hayat bulmuştur ve toprakta son bulacaktır.”

Elementler üzerine tüm görüşler ise Empedokles’in dört ana madde kuramının oluşumuna temel teşkil etmişlerdir. Empedokles için “Su, hava, ateş, toprak” evrenin kökleridir. Bu kökler ya da bu ögeler (arkhe) birbiri ile karışarak evrenin yüzünü oluşturmuşlardır.

Empedokles’e göre dört element; Sevgi (Philia) ve Nefret (Neikos) karşıtlığıyla birleşir ve ayrılırlar. Çünkü sevgi, elementleri bir araya getirir. Nefret ise bunları ayırır. Gün olur bu elementlerin bir çoğu biraraya gelerek tek bir şeyi doğurur, gün olur tek bir bütün halindeyken bir çok şeye ayrılırlar ve bu durum sonsuz şekilde sürüp gider.

Sevgiyle Kalın
Birsen SUNGURAY

Satürn ve Jüpiter Kova Burcu’nda Kavuşumda


Merhabalar Dostlar,
Satürn ve Jüpiter Kova burcunda kavuşumda

🌸 Sahibkıran da denilen kavuşum önemli lider ve rehber haritalarında görülüyor.

🌸 Kova da olması ise; İki zaman yöneticisi olduğundan etkilerini kuşakları etkileyen şekilde gösterecektir.

🌸 Hava elementinde olan bu göksel müdahale; özellikle zeka, entellektüel konular ve mantık üzerine düzenlemeler getirmesini bekliyorum. Zaten şu dönemde, sağ duyu ve kolektifi düşünen bir zihinsel yaşam konusunda ciddi eksiklik hissediyoruz.

🌸 Kova da klasik yönetici olduğu için Satürn’ün daha iyicil özellikleri öne çıkacaktır. Ama Satürn daima öğretir ve bunu da imtihan ederek yapar, bu nedenle verdiği dersleri anlayıp, çaba göstermek dışında herhangi bir yola sahip değiliz. Jüpiter ise burda etkileri büyüten çoğaltan tarzda olacaktır. Ayrıca Oğlak’ta bürokrasinin kendine ve koltuğa verdiği şansı, bu sefer sokakta bulunan insana, halk kitleleri için yöneltecektir. Ancak tam olarak gücün değiştiğini söylemek doğru olmaz, çünkü bunun için Plüton’un, Kova transitine girmesini beklemek gerekiyor.

🌸 Kova Burcu Transitinde;
Her burç karşılıklı akslar şeklinde çalışıyor, bu nedenle Aslan burcu özelliklerimizi ciddi kontrol altında ve doğru şekilde kullanmamız gerekiyor. Egomuza, İlgi görme, lüks, marka takıntısı gibi konulara sınırlar koymanın tam zamanları…
Aslanların ilk derecesi içinde doğanlar, gezegenleri olanlar karşıt alacakları için daha fazla bu durumlardan etkilenecektir.
Kova’nın modern yöneticisi Uranüs ise Boğa da olduğundan doğa, toprak, beslenme konuları daha önem kazanacaktır.

🌸 Astroloji ise yine öne çıkacak ve daha fazla ciddiye alınmaya başlandığı bir döneme giriyor, bu nedenle Astroloji alanından da dostlara daha özenli olmak gerektiğini hatırlatmak istiyorum naçizane…

🌸 Gökyüzü, uzay, dünya dışı yaşam önümüzdeki dönemde gündemimizde olacaktır.
Havacılık alanı başta olmak üzere çok fazla icatlar ve yeniliklerle karşılaşacağız.
Mühendislik alanları, üniversitelerde çok fazla yükselişe geçebilirler.
Tıp alanında ise özellikle Genetik konusunda büyük bir sıçramalar gelebilir.

🌸Kova Burcu, devrimdir ama devrimler kolay gerçekleşmez, sancılı olur yine bunu da not düşmekte fayda görüyorum.
Kova Burcu içinde; sokakta ki kalabalıklar söz konusudur. Tıpkı Fransız devriminde olduğu gibi Özgürlük, Eşitlik, Kardeşlik konuları hiç bir dönemde olmadığı kadar önemli olacaktır.
Bundan uzak tüm yaklaşımlar şiddetli karşılıklar görecektir. Kova doğasında olan İsyan mevzu çok daha kolay şekilde açığa çıkacaktır.

🌸Sahibkıran etkisi nedenli, Kova tarzında, halka yakın olan, entellektüel, bisiklete binen liderlerin dünyada çoğaldığını, rağbet gördüğüne ileri günlerde tanık olabiliriz.

🌸 Resmi olmayan gruplar Kova konusu olduğundan; hepimiz için ‘arkadaş’ konusu önemli olacaktır.

Bugün haberlerde dernekleri sınırlayan bir kanun karşıma çıktı. Tam Kova’ya merhaba diyen Satürn dedim, kendime :)

Sivil toplum kuruluşları gerçekten özellikle yardım faaliyetleri ve çeşitli felaketlerde, özverili şekilde bulunuyorlar. Bu nedenle bu sınırlayan etki mutlaka niyete göre kader biçilerek devamı gelecektir.

Şimdilik bu kadar
Sevgiyle Kalın
Birsen Sunguray

İMKANSIZ MERDİVENLER


Penrose merdiveni veya imkansız merdiven, Lionel Penrose ve oğlu Roger Penrose tarafından oluşturulmuştur.

Penrose merdiveni, Penrose üçgeni üzerine yapılan bir varyasyon çalışmadır. Bu nedenle öncelikle Penrose üçgenine bakmak gerekmektedir. İlk olarak İsveçli grafik sanatçısı Oscar Reutersvard tarafından oluşturulan üçgen, bir tribar olan nesnedir. Oscar Reutersvard, uygulanabilir görünen ancak fiziksel olarak inşa edilemez, 3D çizimler alanında öncülük eden bir sanatçıdır.

Penrose üçgeni; katı köşelerinde dik açılarla çiftler halinde bir araya gelen üç düz kirişden yapılmıştır. Bu özelliklerin yapımı, üç boyutlu bir nesne olarak fark edilemez ve ilüzyonel üçgen olarak görünür.

“İmkansız üçgen” için Doğu Perth, Avustralya’da bulunan heykel, Penrose üçgenini güzel şekilde göstermektedir.

Psikiyatrist Lionel Penrose ve matematikçi oğlu Roger Penrose; 1934’de tanımlanan çalışma üzerine eğilerek, fiziksel imkansızlığı ifade eden Penrose merdivenini kurgulamışlardır.

Penrose “imkansızlığın en saf formu” olarak tanımladığı üçgen üzerine çalışarak dörtgen, beşgen, altıgen ve sekizgen de geliştirmişlerdir. Çalışma 1950’lerde giderek popüler hale gelmiş ve birçok sanatçı üzerine kendi çalışmalarında yapmışlardır.

Penrose merdiveni çalışması, Roger Penrose’un, imkansız üçgen üzerine çalışmasını alıp matematik olarak geliştirmesi ile başlamıştır. Tam tanım olarak ise 1959’da Penrose merdivenini ortaya koymuşlardır. Penrose üçgeninin bir türü olan Penrose merdiveni; 4 defa 90 derece dönüş yapan merdivenlerden oluşur. Penrose merdivene tırmanan kişi, merdivenleri sonsuza dek iner ve azsa yukarıya gidemez. Gerçek fiziksel dünyamızda böyle bir merdiven mümkün değildir.

Baba ve oğul Penrose, yazdıkları makalelerinde, “Penrose merdivenini” şu şekilde anlatmışlardır; “Penrose merdiveni yapısının her parçası iki kat arasındaki merdivenlerde temsil ettiği için kabul edilebilir, fakat merdivenlerin bağlantısının görüntüsü bir bütün olarak tutarsızdır; merdivenler saat yönünde sürekli olarak alçalmaktadırlar.”

Penrose merdiveni gibi kendi çalışmalarını ortaya koyan bir başka “imkansız merdiven” sanatçısı ise Hollandalı Maurits Cornelis Escher’dir. Escher, çalışmalarını Penrose’lar ile yaklaşık aynı zamanlarda yapmıştır. Ayrıca çalışmalarını ve birbirlerine göndererek etkileşim halinde geliştirmişlerdir. Escher, mimar kökenli bir sanatçıdır ve eserlerinde öncü matematiksel çalışmalara imza atmıştır. Eserleri özellikle “sonsuzluk” başta olmak üzere soyut kavramlara can vermiştir. Kendisi yaptığı deniz yolculuğu esnasında, El Hamra ziyareti ile büyük bir dönüşüme uğrayarak daha önceden eserlerini somut kavramlar üzerinde ele alırken, soyut matematiksel fikir manzaraları yapmaya başladı.

Lionel Penrose, imkansız üçgen ve imkansız merdiven için yaptığı taslakları, Escher’e göndererek kendi keşiflerini yapması adına destek olmuştur. Escher; Waterfall (şelale) eserinde aralıksız hareketleri ve Ascending and Descending’te (çıkış ve iniş) keşişlerin bitmeyen yürüyüşünü kullanmıştır. Escher, hiçbir şeyin mantıklı olmadığı ama matematiksel olduğu dünyasını şöyle açıklamıştır; “Kaosa tapıyoruz, çünkü düzen üretmeyi seviyoruz.”

Sevgiyle Kalın
Birsen SUNGURAY

MUDRALAR

“mudra” sözcüğü Sanskritçe kökenli bir sözcük olup, dilimizde; mühür, sembol, manevi jest, parmakların duruşu gibi anlamlara gelmektedir. Mudralar,  ruh halinin ve algının, konsatrasyon ve bilincin derinleşmesi ile uygulanan el ve el parmaklarının özel duruşlarıdır. El ve el parmaklarının özel duruşları farklı farklı kombinasyonlardan oluşur. Hem  beden, hem  ruhsal sağlık beraberinde daha üst amaç olarak insan bilincinin yükselmesi amaçlanır. Mudraları uygulayan kişi, kendi bütünlüğünü evrensel birliğe katma amacıyla mudra uygular.

Mudralar, başta Uzakdoğu olmak üzere bir çok inanış içinde çeşitli şekillerde ve binlerce yıldır kendine yer etmiştir. Tibet  Budizmi içinde ise; Mandalalar, Mantralar ve Mudralar özel yere sahiptir. Mudralar, Tibet Budizmi literatüründe nihai arınmayı elde etmeyi, doğum, ölü ızdırabından nihai kurtuluşu ifade etmesiyle Buddhalık yoluna ulaşmanın önemli bir merhalesi kabul edilir. Parmakların ve ellerin çeşitli pozisyonlarda bulunmasıyla oluşan her bir mudra, aydınlanmanın temsili olarak Buddhaların, Buddha adaylarının ve ilahi olan Tanrıların güçlerinin ifadesi olarak karşımıza çıkar.

Mudra tek elle çalışılıyorsa ASAMYUKA, iki elle çalışılıyorsa SAMYUKA adı verilir. Mudra uygulamalarında sağ el; Tanrısal boyutu temsil eder. Gözlemin, sununun, şefkat bilincinin sembolüdür. Pozitif polariteye sahiptir, maskülendir. Sağ el, Güneş ile ilişkilidir. Deneyüstü bilgiyi temsil ederken, bu bilgi; ayna bilgisi, eşitlik bilgisi, derin anlayış bilgisi, mükemmellik bilgisine köprü görevi görür.
Sol el ise; insanlık dünyasını temsil eder. Aktif zihnin kontrol edilebilmesi, niyetin düşünülmesi, kutsanma, prensip, geçici realite, izlemek, içsel hatırlama ve sevgi sembolüdür. Feminen ve negatif polariteye sahiptir. Ay’ı temsil eder.

Her parmak beş elementin birini temsil eder. Baş parmak ateş elementi, işaret parmağı hava  elementi, orta parmak eter elementi, yüzük parmak toprak elementi ve serçe parmak su elementini temsil ediyor. Ayrıca her parmak için ayrı anlamlar yüklüdür. Baş parmak; sevgi, irade, mantık ve insan egosu ile ilişkilidir. İşaret parmak; iktidar, şehvet, kendine güven,bilgi ve bilgelikle ilgilidir. Orta parmak; hayatta bir denge oluşturmak, sabır ve kontrol yeteneğiyle bağlantılıdır. Yüzük parmak; sağlık, hayat enerjisi ve aktivitesi ile bağlantılıdır. Serçe parmak ise; yaratıcılık, güzellikleri görmek ve yetenek ile ilişkilidir.

Beş element kendi yönetiminde olan zamanla da bağlı olarak çalışmaktadır. Buna Tattva (gerçeklik) denilmektedir. İçerik olarak işaret ettiği bilinci anlamlandırırlar.

Tattvalar sıralanış olarak şu şekildedir;
Privithi Tattva; sabah saatlerini kapsar. Yüzük parmağı ve toprak elementini ifade eder. Toprak, çevre ve dünyasal kazanımlar bu zaman dilimi ile uyumludur.

Vaayu Tattva; öğle saatlerini kapsar. Hava elementi ve işaret parmağı ile uyumludur. Simgesi mavi bir dairedir. Bu tattvada, grup dinamiği, sosyalleşme ve akılcılık ile ilgili konular destekleniyor olacaktır.

Apas Tattva; ikindiye denk gelen zamanları kapsar. Su elementi ve serçe parmak ile bağlıdır. Kişi üzerinde arındırıcı ve dönüştürücüdür. Renk olarak açık mavi  ve sedef rengi ile ilişkili güce sahiptir.

 Agni Tattva; akşam saatlerini kapsayan tattvadır. Ateş elementi ve baş parmak ile bağlantılı güce sahiptir. Rengi kırmızıdır. Kişinin enerjisi ile ilgilidir.

Akacha Tattva; Eter elementi,  yatsı olarak bilinen zamana denk gelmektedir. Orta parmakla ilişkilidir.  İçsel özgürlük ve ruhsal gelişmişlik adına uyumlu bilinç hali yaratmaktadır.

Kaynaklar;
Uğur Uzunkaya, Mehmet Ölmez, “Eski Uygurcada Mudralar”

Gertrud Hirschi, “Parmak Yogası” 

Onur Güven, “Okult Astroloji Ders Notları”  

Sevgiyle Kalın

Birsen SUNGURAY

BORİS VİAN ve GÜNLERİN KÖPÜĞÜ

Boris Vian,  1959’da öldüğünde lanetlenmiş bir yazardı. İçinde yaşadığı toplumun değerleri ve kutsallık atfedilen kurumları için sakıncalı görülen yazar, kendi toplumu tarafından red edilmiş ve  dışlanmıştı. Cenazesi tıpkı “Günlerin Köpüğü” nün son bölümünde olduğu gibi kimsesiz ve yoksulluk içinde gerçekleşti.

Efsanesi ise ölümü sonrasında başladı. Le Monde, 1970’lerde “Nasıl Klasik Olunur?” ve “Boris Vian Fenomeni”  başlıklı iki yazı yayınladı. Yine 70’lerde liseli gençlerin arasında giderek popüler bir isim olmasıyla ünü büyüdü. “Yürek Söken” isimli eseri,  yaygın okunan bir eser olurken  “Günlerin Köpüğü” ise okul programları içinde tavsiye edilecek kadar resmikabul gördü. Ancak bu resmikabule, yeteneğinin büyüklüğü açısından bakarsak,  mutlaka dar bir bakış olacaktır. Çünkü  Boris Vian’ ın “Günlerin Köpüğü” eseri aynı zamanda modern romanın başlangıcı kabul ediliyor.

Boris Vian, 39 yıllık kısa yaşantısını, isyankâr ve üretken bir  şekilde hem yazın alanından hem de müzik alanından yüzlerce eserle doldurmuştur.  Güzel bir aile yaşamı ve çocukluk yaşayan Boris Vian, eğitimini mühendislik üzerine aldı. Ancak çalıştığı işler; müzisyenlik, yazarlık, oyunculuk, çevirmenlik, öğretmenlik olmuştur. Tutkusunu ise her zaman “Jazz” olarak açıklamıştır. Küçük yaşlarda trompet çalmaya başlamış, kardeşleri ile kurduğu trio ile konserler vermiştir. Kalp yetmezliği nedeniyle bozulan sağlığından ötürü yazarlık ikinci tutkusu oldu. Kısa ömründen, yazar olarak; 15 roman ve hikaye kitabı, 10 tiyatro oyunu, 5 şiir, 2 deneme kitabı ve 400’ün üzerinde şarkı sözüne imza atarak ayrıldı. Özellikle romanlarında,  tabu deviren etkisinden dolayı anlaşılamamak ve yargılanmak en çok karşılaştığı sorunlardan olduğundan, bazı eserlerini takma isimle yazmak zorunda kalmıştır. Yazar 1946’da yazdığı “Mezarlarınıza Tüküreceğim” ile ilişkili bir suç nedeniyle dört yıllık mahkumiyette aldı. 1956’da vefat eden Vian, zamanının çok ötesinde aceleyle yaşamış ve yazmıştır. Kendisini yazmaya iten nedenler olarak ise; düzen karşıtlığı ve bu karşıtlığı alaycı, düşsel dünyası ile iletebilmesidir diyebiliriz.

“Günlerin Köpüğü” romanını, Boris Vian sadece iki günde yazmıştır. Tıpkı çok sevdiği Jazz müziğinde olduğu gibi doğaçlama yazılmış bir eserdir. Yazma konusunda ki, analitik dehasını ise roman boyunca adeta konuşturmuştur. Kelimeleri,  gerek anlamsal boyutta gerek dil bilgisini alt üst ederek farklı tarzıyla kullanmıştır. “Günlerin Köpüğü”  başlığı ile bile baştan somut bir imajinasyon yaratmaktadır. Kitabın tamamı ince detaylarda; imgeler, metaforlar ve birçok göndermelerle kaplıdır. Işıl ışıl ve pembe pamuk şeker tadında  bir aşk olarak başlayan roman da; aşk, evlilik, dostluk, takıntılar ve insan  ilişkileri, sürreal ve absürt şekilde işlenmiştir. Colin ve Chloe’nin aşkı, muhteşem bir evlenme sonrasında, Chloe’nin göğsünde bir nilüfer çiçeği açmasıyla gölgelenir, ağır bir havaya girer. Doğru ya, sevdiğimiz bir insan ancak bu şekilde hastalanabilir. Yazar, Chloe’yi iyileştirmek ve yaşatmak adına uğraşan  Colin’in  giderek yaşadığı maddi ve manevi daralmayı ise  odaların küçülmesi üzerinden şiirsel bir biçimde anlatmıştır. Zaten biz mutsuz olduğumuzda ev dedikleri,  üstümüze yürüyen dört duvardan başka nedir ki?

Boris Vian, Kitabın ön sözünde, her ne kadar fantastik ve masal gibi olsa da kitabının gerçeklere dayalı olduğunu belirtir ve şunları yazar; “Hayatta önemli olan, her şey hakkında önyargıya varabilmektir. Çünkü görüldüğü gibi topluluklar haksız ve kişiler her zaman haklıdır. Herhangi bir yaşama kuralı çıkarmamalı bundan: Kurallar deyim şekline dönüşmeden bile bağlanılacak güçte olmalıdır. Varolan iki şeydir aslında: Biri bütün kızlarla aşk yaşamak, öteki de New Orleans ya da Duke Ellington’un müziği. Geri kalan her şey kaybolmalıdır. Çünkü geri kalan her şey çirkindir ve şu birkaç sayfa bunu doğrulamak için yazılmıştır. Güçlüdür, çünkü yaşanmış bir olayı anlatır. Yaşanmış bir olaydır, çünkü başından sonuna kadar ben düşündüm bunu. Gerçeğin, ısıtılmış ve eğimli bir atmosfer içinde, düzensiz kıvrımları ve bükümleri olan bir yüzey üstüne yansıtılması yoluyla elde edilmiştir. Görüyorsunuz ya, hiç de açıklamakta sakınca görmediğim bir yol, eğer yol varsa.”

Sevgiyle Kalın
Birsen SUNGURAY

EPİKÜR ÜZERİNE

Epikür (MÖ 341 – 270)

Epikür antik dünyanın ve tüm zamanların en önemli filozoflarındandır. Döneminde iki felsefe okulu etkindir. Bunlar Stoa Okulu ve Epikürcüler. İsmine ayrıca Epikuros olarak da rastlayabiliriz. Epikür görüşleri materyal felsefedir. En çok atomcu felsefeden etkilenmiştir. Öğretisini açıklarken yine atomcu felsefeden yararlanmış olsa da, kuşkucu felsefenin izlerine de rastlıyoruz. Günümüze düşünceleri üzerine çok az sayıda eseri ulaşabilmiştir.

Epikür derslerini “Bahçe” de verdiği için takipçilerine “Bahçe Filozofları” da deniliyor. Yine döneminde rastlanmayacak bir şekilde, felsefe okuluna kadın ve köleleri de kabul etmiştir.

Düşüncesinin temelinde “Mutluluk” söz konusudur. Hristiyanlığın dogmatik dönemlerinde, Epikür üzerine öğretilerinin çok dışında bir profil oluşturulmuştur. Ancak Epikür’ün okulu “Mutluluk” odaklı olsa da, ahlak felsefesi çalışan bir okuldu.

Epikür’ün mutluluk anlayışını Wilhelm Weischedel, Felsefenin Arka Merdiveni’nde şöyle tarifliyor: “Gerçek haz ve mutluluk Epikür için ruhen dingin bir itidalli yaşamadan ibarettir. Ama buna ancak tutkular susturulursa ulaşılır. Ona kavuşabilmek için korkuyu, hırsı ve acıyı, ruhun bütün bu kasırgalarını bastırmak gereklidir. Biz eğer bu yatıştırmayı başarırsak, ruhumuzdaki bütün tedirginlik silinir. Felsefenin yüksek ödevi budur.”

Epikür için mutluluk sade bir yaşam, azla yetinebilmek ve sevdiği insanlar ile bir arada olabilmektir. Kendisi için “dostluk” çok çok önemlidir. O kadar ki, “Bahçe” sinde, onu dinlemek için gelen öğrenci-dostları, bir kardeşlik şeklinde birlik oluşturmuşlardır. Epikür’ün okulunu ölümünden sonra da bir süre daha kendi içlerinde devam ettirmişlerdir. Bahçesine gelenleri karşılayan bir yazı olduğundan bahsedilir: “Ey yabancı! burada mutlu olacaksın. Burada haz en üstün iyiliktir.”

Kendi felsefesini “dört ilaç” adını verdiği şu dört noktada özetlermiş:

  • Tanrılardan korkmamız gerekmez.
  • Ölümden kaygı duymamız gerekmez.
  • İyiyi elde etmek kolaydır.
  • Korkunç olana katlanmak kolaydır.

Ölüm üzerine ise sözleri ise halen çok bilinir ve kullanılır: “Yaşadığımız sürece ölüm yoktur, ölüm geldiğinde ise artık biz yokuz”.

Mutluluğu yakalamak adına ise üç konunun çok önemli olduğunu vurgular. Bunlar: Dostlar, özgürlük ve insanın, hayat üzerine kafasını yorması diyebiliriz. Bunları oluşturabilmek adına şöyle der: “Evrende herşey insan için haz objesidir. Ancak erdemle gelen bilgi arttıkça haz da artar. Bu nedenle yönelim hazza değil bilgiye olmalıdır.”

Sevgiyle Kalın
Birsen SUNGURAY

DUVAK

“Bazen en uzak yolculuk, iki insan arasındaki mesafedir” The Painted Weil “Duvak” Somerset Maugham ait “The Painted Weil” (Boyalı Peçe) romanından uyarlanan bir filmdir. Kelime olarak aslen düğün ve cenazelerde kullanılan örtü anlamında kullanılır.

Filmde ise; “örtü” olarak, kendimiz adına sakladığımız en kişisel yönlerimiz ve olanı değil, olmasını istediğimiz şekilde gördüğümüz beraberliklerimiz için bir metafor olarak kullanılmıştır.

Film 2006’da çekilmiş olup, başrollerinde oynayan, Naomi Watts ve Edward Norton aynı zamanda filmin yapımcılığında üstlenmişler. İkilinin film boyunca yine çok üst düzeyde bir oyunculuk sergiledikleri de söylemek lazım…

Edward Norton, Dr. Walter Fane rolünde sakin, planlı ve kararlı bir karakter çıkarmışken, Naomi Watts ise duygusal, bencil bir kişilikten, güçlü bir karaktere doğru yolculuk yapıyor.

Zaten filmin ana temasında bulunan; iki insanın birbirlerine duydukları, baskıcı mecburiyete rağmen, güzellikler yaratabilmeleri son derece düşündürücüdür. Çünkü çoğu kez başta sevdiğimiz insanlar olmak üzere İnsanları olduğu gibi değil kendi renklerimize oynadığımız bir peçenin arkasına görüyoruz ve bu da aslında çift taraflı körlüktür.

Sadece “ben” bilgisi ve “biz” bilgisi içinde etkileşimlerle birbirimize ve bizzat kendimize yolculuklar yaparız ya da kaçarız…

Film konusu içinde; 1920’lerde mikrobiyoloji uzmanı Dr. Walter Fane sosyetik bir güzel olan Kitty Garstin ile evlenir. Ancak Dr Walter Fane görevi nedeniyle Şanghay‘a gönderilir. Evlilik için de mutluluğu bulamayan Kitty eşini, Liev Schreiber ile aldatır. Bu durumu fark eden Dr. Fane, Çin‘in merkezine uzak bir köy olan Mei- tan-fu’da kolera salgını olması nedeniyle gönüllü olur.

Film bu çekimi ile Somerset Maugham’un roman uyarlamasının üçüncü uyarlaması oluyor. Birbirinden güzel Çin görüntülerine sahip filmde; yaşanan kolera trajedisi beraberinde insan hikâyeleri çok güzel işlenmiştir.

İnsanların kriz zamanları neler yapabildikleri ve asıl bu kriz zamanlarında insanların içindeki; uyuyan kahramanın ya da çöreklenmiş kötülüğün ayağa kalktığını, gücümüzün hayat ve ölüm ekseninde denendiğini film boyunca hissediyoruz.

Sevgiyle Kalın
Birsen SUNGURAY

Gemi

Yolculuk ücretini verdikse bu dünyada, neden
Neden bırakmıyorlar bizi oturalım, yemek yiyelim?
Bulutlara bakmak istiyoruz,
Güneşte yanmak, tuz koklamak.
Kimseyi tedirgin etmek gelmiyor içimizden.
Neden edelim zaten: biz birer yolcusuyuz sadece.
Gidiyoruz, zamanı da götürüyoruz bizimle.
Deniz geçiyor yanımızdan, üstünde bir gül var,
Gölgede gidiyor dünya, aydınlıkta.
Siz de gelin bizim gibi, biz yolcular.
Sizi tedirgin eden ne?
Neden öfkeyle vuruyorsunuz?
Tabancalar kuşanmış, kimi arıyorsunuz öyle?
Bilmiyorduk sizin olduğunu her şeyin,
Bardakların, iskemlelerin,
Yatakların, aynaların sizin,
Sizin olduğunu denizin, şarabın, gökyüzünün
Bakıyoruz bütün masalar tutulmuş şimdi.
Olamaz diye düşünüyoruz,
Nasıl, ama nasıl inandıracaksınız bizi?
Her yer karanlıktı gemiye bindiğimizde.
Biz de çıplaktık, aynı yerden geliyorduk,
Kadınlardan, erkeklerden geliyorduk, sizin gibi.
Aç doğmuştuk, çabuk çıktı dişlerimiz.
Ellerimiz oldu zamanla, gözlerimiz oldu,
Çalışalım diye, ağlayalım diye gördüklerimiz için.
Hiçbir hakkımız yok şimdi elimizde,
Öyle diyorsunuz, gemide yer yok.
Bizimle konuşmuyorsunuz,
Oynamıyorsunuz bizimle.
Neden bu üstünlüğünüz, neden?
Kim kaşık verdi daha doğmadan size?
Sevmem yolculukta, gizli köşelerde
Aşk ışığından yoksun boş gözler bulmayı,
Aç ağızlar bulmayı sevmem.
Yaklaşan güz için elbisemiz yok;
Kış gelecek; kış için hiç, hiç yok.
Nasıl yürürüz kunduramız olmazsa
Dünyanın keskin çakıllarında.?
Nerde yemek yeriz masamız olmazsa?
İskemlemiz olmazsa nereye otururuz?
Tatsız bir şakaysa bu, beyler,
Karar verin, kesin bu şakayı,
Sırası geldi ciddi olmanın artık.
Deniz kudurmuş. Kan yağıyor.

Pablo NERUDA

HENRY DAVİD THOREAU ve SİVİL İTAATSİZLİK


Henry D. Thoreau :)
Doğum günü, İyi ki bu dünyadan geçmiş denilen isimlerden :) İlk olarak kendisiyle aşağıda yer verdiğim alıntı ile karşılaştım; ‘Ölü ozanlar derneği’ filminde ve sanırım bir çoğumuz da hatırlayacaktır;
“Ormana gittim. Çünkü bilinçli yaşamak istiyordum. Hayatı tatmak ve yaşamın iliğini özümsemek istiyordum. Yaşam dolu olmayan her şeyi bozguna uğratmak için. Ve ölüm geldiğinde aslında hiç yaşamamış olduğumu fark etmek için.”

Henry David Thoreau  (1817 – 1862)  Amerikalı bir filozoftur.  Okul döneminde transandalizme ilgi duyan Thoreau,  daha sonra bu akımın kurucusu Ralph Waldo Emerson’la tanışıp yakın dost olmuştur. Waldo Emerson ve çevresi ile kölelik karşıtı bir ortamda bulunmuş, karşılıklı birbirlerini desteklemişlerdir. Önemli eserlerinden bazılarını Emerson’a ait Walden gölü kenarında bulunan bir kulübede yazmıştır.
Thoreau için doğaya ait olma, sadelik çok önemli ve “birey” çok değerlidir. Ancak bakış açısı içinde bunlar İlahi olanın tezahürleridir. H.D.Thoreau’a ait en etkili eser ise “Sivil İtaatsizlik” tir. Bu eser Thoreau’nun  ‘’Kelle Vergisi” olarak bilinen vergiyi savaş karşıtlığı nedeniyle vermemesi ve  olaylı şekilde hapse atılması üzerine kendisi tarafından kaleme alınmıştır. Ancak istememesine rağmen hapis cezası yakınları tarafından ödenerek sadece bir gece hapiste yatar. Kendisini görmeye gelen Waldo Emerson’la şöyle konuştuğu anlatılır;
-Henry neden buradasın?
-Waldo sen neden burada değilsin?
Henry D. Thoreau,  sivil itaatsizlik’te şöyle der “En iyi yönetim en az yönetendir. Ancak kendilerini ‘yönetimin tümüyle kaldırılması için uğraşanlar’ olarak isimlendirenlerden farklı olarak yönetimin ortaya çıkmasını istiyorum” Thoreau’a ait “Sivil İtaatsizlik” metni aynı zamanda  bir çok kişiye ilham olmuştur. Bunların başında Mahatma Gandhi geliyor. Gandhi,  neredeyse hayatının tümünde sivil itaatsizlik konusunu merkeze koyarak yaşamıştır. Bunun en net örneği ise; İngiliz yönetiminin tuz yapımını yasaklaması üzerine verdiği mücadeledir. Yine sivil itaatsizlik için;  Danimarka’da,  II. Dünya savaşı esnasında gerçekleşmiş bazı olaylar vardır. Nazi yönetiminin Yahudileri ayırmak için üzerinde sarı yıldız olan kıyafeti zorunlu yapması üzerine, Kralları dahil tüm Danimarka halkı üzerinde sarı yıldız olan kıyafet giymişlerdir. Ayrıca John Lennon’ı yine bu konu ile beraber anmak gerekir, dünyayı değiştiren isimlerden biri  olarak…

Sevgiler
Birsen SUNGURAY

Ruh Huzuru

İyi bir şeydir insanın uzaktan bakabilmesi hayata,
Ve anlayabilmesi hayatın kendini nasıl algıladığını,
Ayakta kalabilen, atıldıktan sonra tehlikenin kollarına,
Fırtınalarda ve rüzgârlarda yolunu bulabilmiş birisidir.
Ama güzelliği tanımış olmaktır daha da iyisi,
Bütün bir hayatın düzeni ve yüceliği olan güzelliği,
Harcanan çabaların zahmeti mutluluğun kaynağı olduğunda,
Ve bilmek, zaman içindeki onca zenginliğin adını.
Yeşillenmekte olan ağaç, dallarla örülü zirve,
Gövdenin üstündeki kabuğu saran çiçekler,
Tanrının doğasından gelme bir hayattır hepsi,
Çünkü üzerlerine eğilmiştir göğün bütün rüzgârları.
Ama meraklı insanlar kalkıp sorduklarında bana,
Bütün bunları hissedebilme cesaretinin anlamını,
Ne olduğunu kaderin, yücenin ve kazancın, derim ki
O zaman, hem yaşamak, hem de düşünmektir yaşadığını.
Eğer doğa yalın ve dingin yaratmışsa birini,
Bu bir uyarıdır insanoğluna neşeyle bakmam için,
Neden? Çünkü korkutur bilgeleri bile açıklık dediğin,
Ancak başkaları da gülüp şakalaşıyorsa tadabilirsin neşeyi.
Erkeklerin ciddiyeti, zaferler ve tehlikeler,
Kültürden ve bilinçten kaynaklanmalıdır bunların hepsi,
Hedef ise tektir: İyilerin en yücesi,
Kendisini varlığıyla ve güzel kalıntılarla belirler.
Bir seçkinler topluluğudur sanki bütün bunlar,
Onlardandır ne varsa anlatılmaya değer ve yeni,
Hiçbir zaman kaybolup gitmez eylemlerin gerçeği,
Tıpkı yıldızlar gibi, yaşam da görkem ve neşeyle parlar.
Gözüpek eylemlerdir yaşam denilen,
Yüce bir hedef, uyum dolu bir devinimdir,
Atılımlar ve adımlardır, mutluluk kaynağı erdemdir,
Ciddi iştir, ama katıksız gençliktir buna rağmen.
Pişmanlık ve geçmiş, bu yaşamda,
Temsilcisidir farklı bir varoluşun, biri yolunu
Açar zaferin, huzurun ve çekilmiş
Ne varsa yüce alanlara;
Ötekiyse sürükler işkencelere ve buruk acılara
Yaşamı hafife alanlar yıkılıp gittiklerinde,
Ve imgeyle yüz dönüştüğünde
İyi ve güzel davranamamış birinin yansısına.
Bir yanda algınabilirliği canlı varlığın,
Öte yanda kalıcılık, insan eliyle,
Neredeyse bir ikilemdir, biri adanırken yalnızca
Duygulara, ötekinin yolu uzanır acılara ve yaratıcılığa.

Çeviri: Ahmet CEMAL / Friedrich Hölderlin

FRİDA KAHLO


(6 Temmuz 1907 – 13 Temmuz 1954)
Frida Kahlo, kültürel dünyanın en önde gelen isimlerinden. Bunu sadece sanatı ile değil, zorlu yaşamı, yaşamla baş etme azmi, keskinliği ve devrimci yönüyle de hak etmiştir.
Frida Kahlo, 6 Temmuz 1907’de Meksika’da doğuyor. Ancak doğum tarihini, 7 temmuz 1910 olarak değiştirir, çünkü bu tarih Meksika’da devrim tarihidir. Bu nedenle doğum tarihini bu tarih olarak belirler.
Küçük bir çocukken çocuk felci geçirdiği için bir bacağı diğerinden kısa ve zayıf şekilde kalır. Ancak bu engel, onun için bir sorun teşkil etmez. Ailesi kendisi için iyi birer destekçi olurlar ve oldukça iyi bir eğitim alıyor. Okul arkadaşları ile kurduğu bir edebiyat grubu, onun için çok önemli oluyor. Sonrasında bu gruptan bir çok isim ülkesinin düşünsel alanı için önemli olur.
Lise de, okul otobüsü ile eve dönerken büyük bir kaza geçirir. Bulunduğu otobüse tramway çarpar, kazada birçok ölen olur. Frida Kahlo ise demir çubuklardan birinin vücuduna saplanması ile ağır yaralanır. Bu kaza sonrasında hastaneler, tedaviler, ameliyatlar kalıcı hale gelirler. Uzun bir süre yatağa bağımlı hale gelir. Bu dönemde yatağın tavanına yerleştirilen aynalara bakarak oto-portreler yapar. İlk oto-portresi ise; “Kadife Elbiseli Oto-portre” dir. (1926)
Bir yıl sonra yürümeye başlayan Frida, sanat ve politik çevrenin içinde yer almaya başlar. Bu çevrenin içinde, ünlü ressam olan Diego Rivera ile tanışır. 1929’da evlenirler.
Çiftin evlilikleri “Fil ile güvercinin evliliğine benzetildi.”
Çiftin çok fazla fırtınalı bir evliliği oldu. Sağlık sorunları nedeniyle çocuk sahibi olamadılar. 1939’da Diego’dan ayrılan Frida, kendisi için çok özel olan, doğduğu eve döner. Frida Kahlo yaşamının büyük bölümünü geçirdiği bu evde huzur bulur ve “Mavi Ev” adını verir. Frida ve Diego ayrılmalarından sonra tekrar evlenirler ama yine mutlu olamaz ve ayrılırlar.
Sağlığı gittikçe bozulan Frida 1938’de New York’da bir sergi açtı ve bu sergi kendisine büyükün getirdi. Bir yıl sonra ise Paris’te büyük sergisi oldu. Resim üzerine başarıları devam ederken sağlık durumu ise kötüye gitmektedir. Ancak kendisi ders vermeye başlar ve ders verme sürecini on yıl sürdürür. Öğrencilerine ise Los Fridos adını verir.
1950’de omurgasında oluşan sağlık sorunları nedeniyle hastaneye yatar. Ancak oldukça uzun süre çıkamaz yaklaşık dokuz ay hastanede yatması gerekir. 1953’de sağlık durumu çok kötü olmasına rağmen sergi açar. Sergisinin açılışına sedyede katılır. Serginin kısa bir süre sonrasında kangren olduğu için bacağı kesilir. Bu ameliyat sonrasında iyileşemez ve akciğerlerinde de sorun başlar. 1954’de solunum yetmezliği nedeniyle yaşamını yitirir.
Çok sevdiği “Mavi Ev” i ise Meksika hükümetine bağışlamıştır. Kendisi ölümünden sonra yakılmış ve külleri yine “Mavi Ev” de muhafaza edilmektedir.
Frida resimlerinde her ne kadar “Surrealist” olarak tanımlansa da, her zaman bu tanımı reddetti. Nasıl görüyorsa, o şekilde yaptığını resimlerinde taşıdığı acıyı ve kesin gerçekliği resmettiğini söylemiştir. Zaten kendisini de “Acının, aşkın ve devrimin kadını” olarak tanımlamıştır…

Sevgiyle Kalın
Birsen SUNGURAY


Boris Pasternak ve Dr.Jivago Üzerine

Boris Pasternak

Boris Pasternak, Rus şair, yazar, çevirmendir. Bizler, her ne kadar Doktor Jivago ile kendisini romancı kimliği üzerinden tanısak bile aslında en çok öne çıkan kimliği şair kimliğidir.

Pasternak, birçok önemli ismin eserlerini Rusçaya çevirdiği dönemde bir roman yazar ve bu roman ise Doktor Jivago dur. 1956’da çeşitli yayıncıları tanıdığı halde ağır sistem eleştirisi nedeniyle kitabı geri çevrilir ve basılamaz. Ancak yurtdışına kitabı yayınlanması için gönderir ve kitap aynı zamanda ABD’den editör isimlerin eline geçer. Soğuk Savaş dönemi itibariyle; havası gereği roman taslağı en son CIA ulaşır. Sonrasında CIA’in yayına destek olmasıyla kitap İtalya’da basılır. Kitap artık Rus devrimi ve aşk üzerine destansı bir kitap olmanın ötesinde siyasal bir niteliğe ulaşmış bir propaganda ve istihbarat mücadelesine dönüşmüştür.

1957 yılında Doktor Jivago anadilinde Rusya’da da basılır. Sonrasında ise Nobel alır. Ancak Boris Pasternak yurttaşlıktan çıkarılma korkusu yüzünden ödülü kabul etmez.

Sevgiler Herkese
Birsen SUNGURAY

Kaynak:
Jivago Vakası / Peter Finn – Petra Couvee

El Kindi

El Kindi

İlk İslam filozofunun Arap filozof El Kindi olduğu kabul edilmektedir. Kendisi IX. Yüzyılda yaşamıştır. Yaşamının büyük kısmı Bağdat’ta geçmiştir. Meşşai okulu kurucusudur. Bu okul Aristo felsefesi üzerinedir.

 Zaten doğa filozofları veya Peripatetikos da denilen felsefeciler örnek alınarak Yürümek’ten gelen Meşşailer kullanılmıştır.

 El-Kindi çalışmaları ile İslam da; Kelamdan, felsefeye geçilebilmiştir. Sonrasında birçok önemli filozof yine öncelikle Aristo’dan yapılan çeviriler ile felsefe alanına katkı da bulunmuştur.

 El-Kindi üzerinde Platon’dan etkiler görülse de, bunu daha çok Yeni Platoncu okullardan almıştır. Bu okulların kurucusu olarak daha önce de üzerine çok bahsettiğimiz Plotinos’da (Platon’u takip etse dahi) fikirleri hayatın içinden açıklamak için yine Aristo’dan yararlanmıştır. Plotinos’un çalışmalarının gerçek devamını ise Tasavvuf üzerine isimlerin eserlerinde görebiliriz.

El Kindi’nin çalışmalarında bilgi döneminin çok çok ötesine geçmiştir. Birçok çalışması binlerce yıl sonrasında anlaşılabilir olmuştur. Buna görelilik kuramı, şifreleme teknikleri, kimya çalışmaları, ışık optik çalışmaları örnek verilebilir. Nerdeyse döneminde var olan tüm bilimlerde eserler vermiş ve çalışmaları deneysel çalışmalardır.

Akılcılık önemlidir ve aklın getirdiği sistem içinde felsefî konular ele alınır. Akıl ise bir güç değil, bir harekettir ve ahlâk, erdem ortaya koyabilmek için kullanılması gereklidir. Ancak ahlaklı ve erdemli bir birey haline gelerek ilahi olana dönebiliriz.

 El Kindi, akıl üzerine de eserler vermiştir, ancak bu konuda çalışmaları Aristo’nun sınıflandırmasından biraz daha farklılık göstermektedir. El Kindi, din ve inanç konuları üzerine de yine akıl ekseninden bakmıştır. Bu bağlamda dönemi için oldukça sert söylemleri vardır ancak buna rağmen devlet kademelerinde kendine yer bulabilmiştir. 

El Kindi’nin özellikle Tıp ve Astroloji bilgisi başta olmak üzere sahip olduğu engin bilgi, kendisini vazgeçilemez yapmıştır.

Bir şeyin ticaretini yapan, onu satar. Sattığı ise artık kendisinin değildir. Dolayısıyla din ticareti yapanın dini yoktur.

El Kindi

Sevgiyle Kalın
Birsen SUNGURAY

Yunus Emre

Dervişlik olaydı taç ile hırka / biz dahi alırdık otuza kırka

Yunus Emre

Yunus Emre, Eskişehir’de doğmuştur (1240)

Dönemi ağır bir dönem ve Anadolu çok karışık…

Bu dönemde; özellikle Moğol istilası var. İnsanlar öldürülüyor. Köyler sürekli yakılıp yıkılıyor. Zulüm ve vahşet her yerde ve haddi hesabı yoktur.

İşte bu ortamda yaşadıkları köyde kıtlık olur, sefil ve aç kaldıkları için Yunus Emre’yi buğday istemeye,  Hacı Bektaş Veli’nin dergâhına gönderirler.

Buraya giderken eli boş gitmemek için yoldan alıç toplar. Hacı Bektaş Veli’nin huzuruna çıktığında ise alıçları verir ve kendisinden buğday ister.

Hacı Bektaş Veli kendisine çok önemli bir soru sorar “Buğday mı, Himmet mi?”

Yunus Emre “buğday” diye cevap verir, Hacı Bektaş Veli aynı soruyu tekrar sorar. Ancak Yunus Emre’nin cevabı değişmez.

 Yunus Emre bunun üzerine buğdayı alır ve köyüne tekrar geri döner. Ancak yolda habire düşünür. Kendisine Aslında sorulan neydi? (Sizce neydi? )

Eve döndüğünde ise köyünü yakılıp yıkılmış yakınların ise öldürülmüş olarak bulur. Ve büyük bir yanlış yaptığını düşünür. Kendisine sorulan soruyu işte o anda anlamaya başlar…

Sonrasında Hacı Bektaş Veli’nin,  dergâhına dönüp kendisini kabul etmesini istese de artık geri çevrilir. Ve Taptuk Emre’nin dergâhına gönderilir. Yunus Emre Taptuk Emre’nin dergâhına kabul edilir.  Ancak beraber aynı odada kaldığı arkadaşı, tıpkı ailesini öldürüp, köyünü yakanlar gibi bir Moğoldur. (Ki bence bu büyük bir denemedir)

Kendisine görev olarak da dağdan odun getirme görevi verilir. Yunus Emre tam kırk yıl,  bu dergâha odun taşır ve bunlardan hiç bir tanesi eğri değildir. Bu konuda yine önemli tüm içsel okullar benzeri görevleri bilerek verirler. Örnek olarak Zenon da, yeni başvuran erkeklerden su getirmelerini ister. Çünkü içinde bulunduğu toplumda;  su sadece kadınlar tarafından eve taşınıyor. Bu açıdan küçültücü bir durumdur oluyor. Aslında ana amaç her zaman egonun parçalanmasıdır.

 Bu arada Yunus Emre, Taptuk Emre’den dersler alır,  doğa ile konuşmayı öğrenir. Gitgide doğa kurallarına hâkim olur. Ve oğlunun ölmemiş kaçırılmış olduğunu öğrenir.

Taptuk Emre’nin dergâhından oğlunu kurtarmak için ayrılır. Ancak başarılı olamaz. Tekrar Taptuk Emre’nin dergâhına geri dönmek zorunda kalır. Dergâha kabul edilmesini istemek, O’nun için zor olur ancak Taptuk Emre onu dergâhına kabul eder. Bu geri dönüş Yunus Emre için; benlik, gurur niyetine hiçbir şey kalmadığı, ailesi bile olsa her şeyden vazgeçmeyi göze aldığı bir andır.

Bunun sonrasında, yavaş yavaş kendini aşan mucizevi olaylar gerçekleşmeye başlar.

Bu mucizevi olaylara, örnek olarak;  oğlunun görünmez Horasan Erenleri tarafından Moğolların elinden kurtarılmasını sayabiliriz.

Yunus Emre’nin,  bu içrek hayat yolculuğu aynı zamanda tasavvuf açısından yine çok önemlidir. Hem derin dersler,  hem ilham içermektedir.

Yunus Emre’nin hayatı ve bizlere bıraktığı sözel bilgelik, tasavvufi olarak; makam ve mertebe konuları üzerine detaylı çalışarak çok daha iyi anlaşılacaktır.

Sevgiyle Kalın
Birsen SUNGURAY

Kuşkucu

Bir sorunun yanıtını bulduğumuzu
sandıysak ne zaman,
içimizden biri çözüverdi
duvardaki eski
Çin perdesinin ipini,
ve açılan perde gösterdi bize
bir sıra üzerinde oturmuş olan
kuşkucu adamı.
Ben, dedi bize o,
kuşkucuyum.
Kuşku duyarım
iyi yapıp yapmadığımızdan
günlerinizi yutan işi.
Söyledikleriniz daha kötü söylenseydi
değerli olup olmayacağından.
Kuşku duyarım
kendinizi söylediğinizin doğruluğuna bırakıp
iyi söyleyip söylemediğinizden.
Çok anlamlı olmasından kuşku duyarım;
her yanlış anlamadan siz sorumlusunuz çünkü.
Ama tek anlamlı da olabilir
ve nesnelerin çelişkisini örtebilir;
gereğinden fazla tek anlamlı mı yoksa?
Öyleyse, yararsızdır söylediğiniz şey.
Yaşam yok demektir söylediğinizin içinde.
Olayların akışı içinde misiniz gerçekten?
Gelişen her şeye eyvallah mı diyorsunuz?
Siz gelişiyor musunuz? Kimsiniz siz?
Kimdir konuştuğunuz?
Söylediklerinizden yararlanan kim?
Ha, bir de şu var:
Ayıltıcı mı? Okunabilir mi sabahları?
Bir bağlantısı var mı varolanla?
Cümlecikler kullanıldı mı, sizden önce söylenen?
Ya da çürütüldü mü en azından?
Her şey doğrulanabilir mi?
Deneyimle mi? Hangi deneyimle?
Ama hepsinden önemlisi,
her zaman, her şeyden önemlisi şu:
O nasıl davranır?
İşte hepsinden önemlisi.
Düşünerek, merakla izledik
perdenin üstündeki kuşkucu mavi adamı,
sonra birbirimize baktık ve
hadi, dedik, sil baştan.

Bertolt Brecht

ENDÜLÜS FELSEFESİ


Endülüs Felsefesi – 1
İçinde yaşadığımız medeniyet bir gecede kurulmadı. Büyük oranda var olanın ötesini düşünen, emek veren ve bazen büyük bedeller ödeyen isimler sayesinde bugünlere geldi.
Endülüs felsefesinin var olabilmesi adına önemli isimler arasında; bilginin toplanması, antik kaynakların çevirilerinin yapılması, sanatçı ve filozofların davet edilerek bir araya getirilmesi ve çağının en büyük kütüphanelerinden birini kuran Kurtuba Halifesi ll. Hakem (915-976) yönetici olarak özel bir yere sahiptir.
Endülüs felsefesi; antik kaynaklar ve İbn Sina, Farabi dan etkilenmiş iken, Kant, Goethe, Spinoza gibi filozoflara esin kaynağı olmuştur. Daha da önemlisi; Rönesans ve Aydınlanma dönemi açısından büyük itici etkisi olmasıdır.
Endülüs felsefesi içinde ilk isim olarak İbn Bacce’den bahsedebiliriz. İbn Bacce var olan düşünsel iklime felsefe’yi taşımıştır. Aristo’nun birçok eserini açıklamıştır. Batı literatüründe Avempace olarak geçer. Ayrıca kendisi çok yönlü bir filozoftur. Saray için hekimlik ve vezirlik de yapmıştır. Düşüncelerini açıklama konusunda radikal olması ve genel toplumsal kabuller dışında bir kişiliğe sahip olması nedeniyle sık sık hapis yatmıştır. Felsefe dışında; şiir konusunda çok derin ve müzisyen olarak da çok çok yetenekli olduğu çeşitli kaynaklarda geçiyor. Modern fiziğin kuruluş aşamasına katkılar sağlayan hareket ve dinamik alanları üzerine çeşitli görüşleri vardır. Bilim ve sanat adına sıradışı, üretken ve çılgın olarak görülen, bilirkişi yalnızlığı görürüz onunla :)
“Yalnız insan hedeflerine yönelik adım attıkça toplumdan ayrışır ve süreç içinde dışlanır.Hakikat peşinde koşan bu insan için yalnızlık zorunlu bir kaderdir.Ayrıca yalnızlık bu kişinin mutluluğa ulaşması için alması gereken bir tedbirdir.”
İbn Bacce

Endülüs Felsefesi – 2
Hay bin Yakzan
“Hay bin Yakzan” Dünya edebiyatında yazılan ilk Felsefik roman olma özelliğini taşıyor. Hay bin Yakzan, kelime anlamı olarak; uyanık oğlu diri anlamına geliyor. Bu roman İbn Tufeyl tarafından yazılmış, ancak öncesinde aynı isimli İbn Sina’ya ait alegorik bir öykü var. Ülkemizde basılmış olarak ulaşılabilecek eserde hem İbn Sina öyküsü hem de İbn Tufeyl ait “Hay bin Yakzan” romanı birarada mevcuttur.
İbn Sina öyküsü, Aristo’dan çok fazla etkiler taşır iken İbn Tufeyl romanı büyük bir özgünlük taşımaktadır.
Konusu içinde; Hay adında bir insanın, bir adada tek başına bir ceylan tarafından büyütülerek, kendini, maddesel çevresini, ruhani özelliklerini ve Yaradan’ı arayıp bulması şeklinde özetlenebilecek yapıdaki bir felsefi romandır. Kitapta, beden-ruh ve akıl-kalp ayrımına, doğru-yanlış farkındalığına, ölüm-yaşam kavramlarına, kendi başına, hiçbir aracı olmaksızın düşünerek ulaşan Hay’ın masal-felsefe birleşimiyle yazılmış anlatımı yapılmıştır.
Hay bin Yakzan, özellikle Batı Felsefesi ve edebiyatı açısından önemli bir eser olmuştur. Thomas More ünlü eseri “Ütopya” için yine bu eserden ilham aldığını söylemiştir. Daniel Defoe ait “Robinson Crusoe” ve Kipling ait “Orman Çocuğu Mogli” için yine bu eserden esinlenilmiştir.
ibn tufeyl şunu demiştir:
“hakikat adada tek başına bile bulunabilir, ama herkes bulamaz”
kimi toplum içerisinde, kimi dergahda, kimi inzivada, adada…

Endülüs Felsefesi – 3
İbn Rüşd (Averroes) (1126-1198)
Endülüs’ten çıkmış hekim ve filozoftur. Neredeyse döneminde var olan tüm bilimler üzerine çalışmıştır. İbn Rüşd’ün en önemli özelliği olarak ise en büyük Aristo yorumcusu olmasını gösterebiliriz. Aristo üzerine “politika” eseri hariç tüm eserlerine şerh koymuştur.(açıklamıştır) Bu yüzden, Batı Dünyası O’na Commandateur (yorumcu) da der.
Çalıştığı eserleri içinde “akılcılık” kavramı, ön planda olan İbn Rüşd, Doğu dünyasından çok, Batı dünyasının sahip çıktığı bir filozoftur. Ki bunun haklı ve önemli sebepleri vardır. Batı dünyası içinde olan Rönesans ve Aydınlanma dönemi için felsefi tohum İbn Rüşd’e aittir. Bu tanım ayrıca herhangi bir abartı içermemektedir, çünkü üzerine atıfta bulunulan eserler ve yazılan tezlerin yoğunluğu nedeniyle de doğrulanmaktadır. Eserlerinin büyük çoğunluğu çeşitli Avrupa dillerine, Latince ve İbranice’ye çevrilmiştir.
İbn Rüşd, söz konusu Doğu dünyası olunca inanç ve dogmatizm ekseni içinde sürekli tepki ve eleştirilere maruz kalmıştır. Bu nedenle eserleri içinde felsefe-din alanlarında uyuşmazlık değil, tersine bütünlük olduğunu ve ikisinin tek bir gerçeğin iki ayrı anlayış ve kavrayış biçimi sayılması gerektiğini ifade eder.
İbn Rüşd’ün yöntem ilkeleri şu şekildedir;
a) Her türlü zihinsel faaliyetin amacı yalnızca “gerçeğe ulaşma isteği” olabilmesi için sadece gerçeği elde etmesi yetmez aynı zamanda onu başkalarıyla paylaşıp onları da aydınlatmalıdır.
b) Bu yolda karşılaşılabilecek olan hiçbir engel hakikat arayıcısını yolundan alıkoymamalıdır.
c) İnsanlığın hakikati arama adına felsefe ve bilim alanında bu güne kadar ortaya koyduğu yöntem, bilgi ve tecrübe birikimi asla göz ardı edilmemelidir.
d) Gerçek aranırken yöntem, görüş ve düşüncelerinden yararlanılabilecek olan kimselerin hangi inanca sahip oldukları, hangi din ve mezhebe mensup bulunduklarının hiçbir önemi yoktur.
İbn Rüşd konusunda beni en çok etkileyen yönler arasında kıyasıya eleştirilere rağmen inanılmaz derece üretken olmasıdır. Şu an çeşitli şekillerde bilinen 125 eseri mevcuttur. Kendisi ömrünün son dönemlerin de yalnız ve toplumdan dışlanmıştır. Vefatı sonrası için; bazı anekdotlar da şu şekilde geçen bir anlatım vardır. İbn Rüşd cenazesi taşınırken, tabutu atın bir tarafına ve diğer tarafa ise kitapları yüklenir ve eşit gelir. Ağırlığınca kitap yazdığı da işte bu şekilde söylenir…

Endülüs Felsefesi – 4
İbn Arabî 1165 yılında Mürsiye İspanya’da doğmuştur. Sekiz yaşında iken İşbiliye’ye gelmiştir. Kendisi dönemin önemli, asker kökenli ailelerindendir. Küçük yaşlarda asker olmayı isterken zamanla görüşleri değişir ve sufizme döner. Henüz on altı, onyedi yaşında iken döneminin ünlü filozofu İbn Rüşd ile tanışır. İbn Rüşd eserlerinde “akılcılık” konusunu her zaman ön plana taşımıştır. Karşılıklı konuşmasında ilmin sadece akılcılıkla değil, “ilham” ve “keşif” yoluyla edinilebileceğini de söyler. İbn Arabî bir çok eseri rüya yoluyla ve uykudan hemen önceki yarı uyku denilen dönemde yazmıştır. Çok üretken bir yazar olan İbn Arabî döneminde sekiz yüz ve üzerinde eser verdiği düşünülmektedir. Bu eserlerin dört yüz, beş yüz kadarı günümüze gelmiştir. Eserleri sadece ülkemizde değil, İngiltere, İskoçya başta olmak üzere birçok Avrupa ülkesi ve Amerika’da halen ilgi görmektedir. Bu ülkelerde adına dernekler mevcuttur, üniversitelerde adına kürsü olup, eserleri ile ilgili özellikle Oxford Üniversitesi rutin yıllık dergi çıkarmakta, konferanslar düzenlemektedir.
İbn Arabî hayatı boyunca bir çok ülke ve şehir gezmiştir. Anadolu’da ise bir çok şehirde uzun süreli bulunmuştur. Bunlardan Malatya on yıl kaldığı için özel bir yere sahiptir. Yine uzun dönem kalması ve öğrenci yetiştirmesi ile Konya özel bir yere sahiptir. Konya’da iken öğrencisi olan Sadreddin Konevi’den devam eden geleneği halen varlığını sürdürmektedir. Daha sonra Fatih Sultan Mehmet’e hocalık yapan Akşemsettin yine bu gelenekten gelmiştir. İbn Arabî Şam’da vefat etmiştir. Kendisi döneminde keskin görüşleri sebebiyle bazen “Şeyh-i Ekber” (Şeyhlerin Şeyhi) veya bazen de “Şeyh-i Ekfer” (Kafirlerin Şeyhi) şeklinde kendisine zıt lakaplar verilmiştir. Bunun en önemli sebebi kendisinden önceki diğer Sufi/Filozoflara göre bildiklerini toplumsal gerekçelerden dolayı ifade konusunda kaçınmamasıdır. Öğretisinin en baş köşesinde “Vahdet-i Vücud” (Varlık Birliği) bulunmaktadır. Bu sebeple ağır eleştirilmiş, bazen bulunduğu şehirlerde din adamları tarafından hakkında fetvalarda çıkmıştır. Ancak Selçuklu ve Eyyübi hanedanları tarafından saygıyla karşılanması ve zaman zaman yöneticilerine danışmanlık vermesi kurtarıcı bir durum olmuştur. Yine Şam’da hükümdar olan Muzaffereddin’in hocalığını yapması aynı şekilde kendini koruma açısından etkili konumlar olmuştur.
İbn Arabî eserleri konusunda oldukça dağınık ve sembollerle örülü bir dil kullanmıştır. Bunun çeşitli sebepleri arasında düşünce sistemine, yazılı-sözlü ifadenin yetersiz kalması gösterilebilir. Diğer bir sebep ise içrek konuların materyel bakış anlaşılmasının mümkün olmamasıdır. İbn Arabî eserlerinde bir çok sembol, metafor kullanmasına rağmen sık sık kullandığı semboller “Ayna, Harf, Işık” olmuştur.

Sevgiyle Kalın
Birsen SUNGURAY