Epikür antik dünyanın ve tüm zamanların en önemli filozoflarındandır. Döneminde iki felsefe okulu etkindir. Bunlar Stoa Okulu ve Epikürcüler. İsmine ayrıca Epikuros olarak da rastlayabiliriz. Epikür görüşleri materyal felsefedir. En çok atomcu felsefeden etkilenmiştir. Öğretisini açıklarken yine atomcu felsefeden yararlanmış olsa da, kuşkucu felsefenin izlerine de rastlıyoruz. Günümüze düşünceleri üzerine çok az sayıda eseri ulaşabilmiştir.
Epikür derslerini “Bahçe” de verdiği için takipçilerine “Bahçe Filozofları” da deniliyor. Yine döneminde rastlanmayacak bir şekilde, felsefe okuluna kadın ve köleleri de kabul etmiştir.
Düşüncesinin temelinde “Mutluluk” söz konusudur. Hristiyanlığın dogmatik dönemlerinde, Epikür üzerine öğretilerinin çok dışında bir profil oluşturulmuştur. Ancak Epikür’ün okulu “Mutluluk” odaklı olsa da, ahlak felsefesi çalışan bir okuldu.
Epikür’ün mutluluk anlayışını Wilhelm Weischedel, Felsefenin Arka Merdiveni’nde şöyle tarifliyor: “Gerçek haz ve mutluluk Epikür için ruhen dingin bir itidalli yaşamadan ibarettir. Ama buna ancak tutkular susturulursa ulaşılır. Ona kavuşabilmek için korkuyu, hırsı ve acıyı, ruhun bütün bu kasırgalarını bastırmak gereklidir. Biz eğer bu yatıştırmayı başarırsak, ruhumuzdaki bütün tedirginlik silinir. Felsefenin yüksek ödevi budur.”
Epikür için mutluluk sade bir yaşam, azla yetinebilmek ve sevdiği insanlar ile bir arada olabilmektir. Kendisi için “dostluk” çok çok önemlidir. O kadar ki, “Bahçe” sinde, onu dinlemek için gelen öğrenci-dostları, bir kardeşlik şeklinde birlik oluşturmuşlardır. Epikür’ün okulunu ölümünden sonra da bir süre daha kendi içlerinde devam ettirmişlerdir. Bahçesine gelenleri karşılayan bir yazı olduğundan bahsedilir: “Ey yabancı! burada mutlu olacaksın. Burada haz en üstün iyiliktir.”
Kendi felsefesini “dört ilaç” adını verdiği şu dört noktada özetlermiş:
- Tanrılardan korkmamız gerekmez.
- Ölümden kaygı duymamız gerekmez.
- İyiyi elde etmek kolaydır.
- Korkunç olana katlanmak kolaydır.
Ölüm üzerine ise sözleri ise halen çok bilinir ve kullanılır: “Yaşadığımız sürece ölüm yoktur, ölüm geldiğinde ise artık biz yokuz”.
Mutluluğu yakalamak adına ise üç konunun çok önemli olduğunu vurgular. Bunlar: Dostlar, özgürlük ve insanın, hayat üzerine kafasını yorması diyebiliriz. Bunları oluşturabilmek adına şöyle der: “Evrende herşey insan için haz objesidir. Ancak erdemle gelen bilgi arttıkça haz da artar. Bu nedenle yönelim hazza değil bilgiye olmalıdır.”
Sevgiyle Kalın
Birsen SUNGURAY