William Shakespeare’in, Kral III. Richard’ın kısa hayatını anlattığı oyunudur. 1592 /93 yılları arasında yazıldığı varsayılmaktadır. III. Richard (VI. Henry oyunu ile) Shakespeare’in tarihi oyunlar dörtlüsünün son halkasıdır. Eserde York ve Lancaster soyları arasında taht için yapılan ve tarihte güller savaşı olarak anılan savaşlar ve taht mücadelesi anlatılmaktadır. Eser yazılırken, tarihçi Holinshed ve Thomas More’un eserlerinden yararlanılmıştır.
III. Richard’da en göze çarpan özellik fiziksel sorunlardan kaynaklı psikolojik etkilerdir. III. Richard oyunda kendisini; “deforme ve bitmemiş bir şekilde kaba sabah olarak darp edilmiş” olarak tanımlamaktadır. III. Richard’ın oyunda çok zayıf, kambur ve çirkin olarak tanımlanabilecek özellikleri ile adeta kendi kendisiyle alay ederek eğlenmekte, sakatlığının tadını çıkarır gibi bir tarafı vardır. Bu haliyle adeta iktidar hırsını ve tüm dünyadan öc alma tutkusunu kendi içinde mazur görmekte ve göstermektedir.
Esirin konusunu özetlemek istersek;
III. Richard, Kral Edward’a sadık görünmesinden ötürü Kral Edward oğulları için Kral naibi olur. Kralın ölmesiyle; Richard, prensleri Londra’ya çağırır. Ancak prensler gelene kadar yardımcısı Buckingham’ın yardımlarıyla suikast dedikodusu çıkartır. Eşlik edenler, sadık kişiler olduğundan, başta Lord Hastings olmak üzere, bu dedikoduyla idam edilirler. Koruma ve önlem bahanesiyle, prensler ve anneleri bir kaleye hapsedilirler. Bu arada Richard, prenslerin adlında gayri meşru olduğu dedikodusunu da yayar. Sonrasında III. Richard adıyla taç giyer. Zaman içinde prensleri öldürtür. Prenslerin öldürülmesine karşı çıkan yardakçısı Buckingham isyan çıkartır ve öldürülür, sonrasında Richmond Dükü isyan çıkartır ve Boswortd Meydanı Savaşı’nda, atı tökezleyerek düşen, III. Richard öldürerek taht mücadelesini kazanır. Richmond Dükü, Tudor hanedandan gelmektedir ve tahta için meşru hakka sahip değildir. Richmond Dükü, öldürülen prenslerin ablası olan, York hanedanından Lady Elizabeth’le evlenir ve güller savaşını bitirir. Dük, VII. Henry adıyla tahta çıkar.
III. Richard tüm çabalarına karşı, 2 yıl 2 ay 2 gün iktidarda kalabilmiştir. Boswortd Savaşı’nda atsız kaldığı bölümde,
İngiliz edebiyatının ünlü şu satırlarını söyler;
“Bir at, bir at, bir at için benim krallığım”
Shakespeare oyunu kurarken bazı temel dinamikleri çok güzel kurgulamıştır.
Birincisi; “Herkes ektiğini biçer”
Lady Margaret’in şu cümleleri bunu vurgulamaktadır;
“Benim Edward’ımı öldüren, senin Edward’ın öldü”
İkincisi çağdaşı da olan Machiavellist yaklaşım şeklindedir; III. Richard bu bakışın çok tipik bir örneğidir. Bazen tilki postuna bürünerek kurnazlıkla, bazen aslan postuna bürünerek, güç ve zorla sosyal manipülasyon ve cinayetleri adeta mazur görerek, korkulan adam olmayı, eşittir güç sayarak, Shakespeare tarafından ete kemiğe büründürülerek gerçekçi bir karakter olarak ortaya konulmuştur.
Üçüncü olarak ise; Shakespeare, evrenin mükemmel bir dengesi olduğunu ve adaletin dengesi bozulduğunda ise kargaşa ve çatışmanın hüküm süreceğini gözler önüne sermiştir.
Sevgiyle Kalın
Birsen SUNGURAY
