Antik Roma’da “ludus”, yalnızca bir eğlenceyi değil, oyun ve oynama eyleminin kendisini ifade eden geniş bir kavramdı. Ayrıca okul ve gladyatör eğitim merkezi için de kullanılıyordu.
Fotoğrafta görülen taş masa ise Roma dünyasında oynanan Ludus Duodecim Scriptorum adlı masa oyununun günümüze ulaşabilenlerinden biridir. Adı, “on iki işaret oyunu” anlamına gelir.
İki kişinin, on beşer taş ve üç zarla oynadığı bu oyunda taşlar zarların gösterdiği sayılara göre ilerletilir ve amaç bütün taşları oyun alanından çıkarmaktır. Oyunun kesin kuralları bütünüyle günümüze ulaşmamış olsa da arkeolojik buluntular ve sonraki dönem oyunları sayesinde nasıl oynandığı konusunda fikir sahibi olabiliyoruz. Günümüzde oynanan tavlanın da öncülü olarak kabul edebiliriz.
Bugün Side antik kentinde karşımıza çıkan bu sade taş masa, aslında Roma insanının gündelik yaşamının bir kesitini yeniden görünür kılar. Burada şans ile strateji, rastlantı ile irade yan yana gelir. Zarın getirdiği sayı oyuncunun elinde değildir; fakat o sayıyla ne yapacağı kendi tercihidir.
Belki de bu yüzden, yüzyıllar sonra aynı masaya baktığımızda yalnızca eski bir oyunu değil, insan doğasının, talih ve seçim karşısındaki değişmeyen hikâyesini de görürüz.
Birsen Sunguray