“Apotheosis” kelimesi, Antik Yunan’da “Apo” ve “Theos” kelimelerinden türetilmiştir. Bir insanın tanrılaştırılması veya ilahi bir statüye yükseltilmesi olarak kullanılmaktaydı. Antik Yunan ve Roma’da “Apotheosis” mitolojisi ile birlikte alınarak kahramanlık gösterenler, siyasal ve sanatsal başarılar göstermiş ve toplumun nezdinde erdemli özellikler sergilemiş kişilerin en üst düzeyde, ilahi olan bir statü ile ölümsüzleştirilmesidir.
Bu şekilde taç giydirilen isimlerin başında, şair ve edebiyat dehası Homeros vardır. Homeros Antik Çağ için sadece şair olarak önemli bir figür olmamış, döneminin kültür dünyasının varoluşunda, hem inanç hem de felsefi düşünce adına yeni kapılar açmıştır.
Homeros’un iki önemli eseri İlyada ve Odysseia adıyla bilinen epik şiirlerdir. Homeros’un yaşamı hakkında kesin bilgiler olmamakla beraber, MÖ. 8. yüzyılda yaşamış olabileceği kabul edilmektedir. Yine tam net olmamakla birlikte, Smyrna (İzmir) , Chiros (Sakız Adası) ve Kolophon gibi dönemin şehirlerinde doğmuş olduğu öne sürülmüştür.
Ünlü eserleri olan İlyada’da, Truva Savaşı anlatılmakta iken Odysseia’da ise; Truva Savaşı’ndan ülkesine dönmeye çalışan Odysseus’un maceraları anlatılmaktadır.
Homeros’un geleneksel olarak kör olduğu kabul edilmektedir. Ancak Antik Yunan’da görme engelli şairlerin sıkça görülmesi ve Homeros’un betimleyen yeteneğinin mitolojik bir övgüsü de olabileceği olarak düşünülmektedir.
Homeros’un şiirleri, döneminin antik dünya kültürü ile ilgili zengin bilgileri içermektedir. Bu nedenle Batı edebiyatının ve felsefesinin oluşmasında derin etkileri olmuştur. Eserleri içinde karakterler dahice kurgulanmış ve dramatik sahne kullanımı ise döneminin çok ötesinde yenilikler içermektedir. Eserlerinde “thymos” olarak adlandırılan iç ses ve içsel monologlar kullanımı, karakterlerin bireysel varoluş sahibi olmalarını sağlamaktadır. İlk olarak İlyada’da Achilles’in öfkesi ve onuru, Hektor’un cesareti ile karşılaştığımız ve sonrasında Odysseus’un tamamında kahramanlığın içsel bir yolculuk olduğunu, yetenek ve cesarete rağmen, insani zaaflar ile örülü olduğunu görürüz. Tabiî ki bu içsel yolculuk, yaşam planında da, bir çok denemeleri geçmeyi gerektirmektedir. Homeros’un eserleri, tüm bu düşünsel zenginliği nedeniyle sadece epik şiirler değil, mitolojik dönemden, felsefi döneme geçişin önemli metinleri olarak da kabul edilir. İnsanın kendi iç dünyasında olan zorlu yolculuğu ve bu yolculuğu anlamlandırma çabasıyla, yaşamın içinde ki yerini sorgulaması, eserleri felsefi açıdan güçlü hâle getirmiştir.
Homeros, bu değerli eserlerin yaratıcısı olarak da, L’apotheose d’Homer (Homeros’un Tanrılaştırılması) isimli çeşitli eserlere de konu ve İlham kaynağı olmuştur.
Bunların en bilinenlerinden olan Fransız ressam Jean Auguste İngres’e ait olan çalışma, yine aynı isimle L’apotheose d’Homer ismiyle bilinmektedir. Eser Louvre müzesinde sergilenmektedir ve 1827 yılına tarihlenmiştir. Tablo üzerinde bir çok önemli figür bulunmaktadır. Çalışmanın ortasında Homeros, bir taht üstünde oturur şekilde resmedilmiştir. Arkasında Homeros için inşaa edilmiş bir tapınak bulunmaktadır. Homeros’un ayak ucunda oturan iki kadın figürü İlyada ve Odysseia eserlerini temsil etmektedir. İlyada, kılıç ile Odysseia ise tekne küreği ile temsil edilmiştir. Dördüncü figür olarak Nike’yi görüyoruz. Zafer simgesi olarak defne yapraklarından yapılmış bir taç takarken resmedilmiştir.
Tablo içinde resmedilmiş tüm figürler, antik çağ ve resmin yapıldığı döneme kadar olan bir çok önemli isimlerden seçilerek çalışma içinde yer verilmiştir. Numara vererek devam edecek olursak:
- Ezop
- Pindaros
- Hesiodos
- Platon
- Sokrates
- Perikles
- Fidias
- Michalengelo
- Aristoteles
- Samotrakeli Aristarkhos
- Büyük İskender
- Christoph Willibald Gluck
- Luiz de Camoes
- François de Salignac de la Mothe-Fenelon
- Longinus
- Nicolas Boileau
- Moliere
- Jean Racine
- Pierre Corneille
- Nicolas Poussin
- William Shakespeare
- Torquato Tasso
- Wolfgang Amadeus Mozart
- Dante Alighieri
- Vergilius
- Peisistratos
- Horatius
- Atinalı Lykurgos
- Raffaello Sanzio
- Sappho
- Alkibiades
- Apelles
- Euripides
- Menandros
- Demosthenes
- Sophokles
- Aiskhylos
- Herodotos
- Orpheus
- Linos
- Atinalı Mousaios
- ve ayrıca resimde numaralandırılmamış bir figür olarak, tam olarak sol altta, arkası dönük şekilde la fontaine bulunmaktadır.
Sevgiyle Kalın
Birsen SUNGURAY
