EKONOMİ BALONLARI

Geçtiğimiz yıl içinde, sanırım en çok hatırlayacağımız konulardan birisi de “Dubai Çikolatası” çılgınlığı olacaktır. İlk başlangıçta sosyal medya fenomenleri yoluyla topluma tanıtılan ürün, kısa sürede festivaller ve birçok satış alanında yer alarak topluma hızla yayıldı ve ciddi talep gören bir ürün oldu. Aslında “ekonomi balonu” olarak kabul edilen bu tür sosyal- psikolojik yaygınlık geçmiş de, bir çok defalar yaşanmıştır.

İlk olarak ekonomiye köken olarak bakarsak yine felsefe içine bakmamız gerekmektedir. Ekonomi, Aristoteles’in bilimler sınıflandırması için de pratik uygulamalı bilimler içinde yer almaktadır. Bilimlerin zaman içinde ayrışması ile İktisat ekolleri ortaya çıkmıştır. İktisat ekolleri ise; sadece maddi kaynakların dağılımı ile ilgili değil, sosyal dengeler ve düşünsel yansımaları ile girift bir şekilde gelişmiştir. Buna liberalizm ve kapitalizm örnek verilebilinir. Daha günümüze yakınlaştıkça “davranışsal iktisat” dalının ciddi bir gelişme gösterdiğini söylemek mümkündür. Bunda küreselleşmeyi, internetin yaygınlaşması ve iletişim platformlarının çeşitliliğini sebep olarak gösterebiliriz.

O zaman “Dubai çikolatası” öncesi neler var? diye bakarsak; ekonomi balonları söz konusu olunca Hollanda’da gerçekleşen “Lale çılgınlığı” bu konuda ilk akla gelecek örnek olabilir. “Lale” sembolik olarak maddi konularla da son derece ilgili bir çiçektir. Fransız yazar Alexander Dumas’ın “Siyah Lale” romanı, konuyu muhteşem bir olay örgüsü içine dahil ederek işlemiştir. Eserde, ekonomi balonlarının klasik reçetesi olabilecek şekilde lale soğanları beklenmedik bir şekilde ilgi görmüş ve yüksek fiyatlarla karşılık bulmaya başlamıştır. Alınan, satılan, hatta çalınan ciddi bir değer haline gelmişken, bir gecede fiyatı düşerek, bir çok kişinin iflas etmesine neden olur.

Ekonomi balonlarının aşamaları genel olarak şu şekildedir;
1) Başlangıç: Yenilik, kolaylık, zamana uyum sağlamak, fırsatlar gibi nedenler ile olmaktadır
2) Şişme: Değerinin çok üstünde yükseliş olmakta, aşırı talep artışı, merak ve bir fırsat nedenli giderek daha fazla insanın ilgilenmeye başlaması bu safhada gerçekleşir
3) Tepe Noktası: Balon artık pik yapmıştır, konuyu erken farkedenler satış yaparak kâr elde ederek mevzudan uzaklaşırlar
4) Çöküş: Balon bu safhada patlar, fiyatlama çok hızlı düşer ve panik satışları gelir, dip görülür

Ekonomi balonları, global veya daha yerel bir şekilde farklı farklı ürünler veya bizzat yatırım aracı olan ürünlerin yükselişe geçişi ile yaşamımız içindedir.
Geçmiş yıllar içinde olan Hula hop modası, sağlıklı yaşam koşusu, zayıflama ilaçları, uyku ilaçları, mutfakta kullanılan araçlar gibi bir çok madde ile ilgili popülerlik dalgaları ve bunun yanı sıra ise tüm dünyayı krize sürükleyen, 90’lar da teknoloji hisselerinin aşırı yükselmesi ile olan borsa krizi, konut kredileri nedenli oluşan kriz ve 1929 buhranı da konuya dâhil olabilecek önemli olayların başında gelmektedir.
Her olay kendi içinde belli dinamiklere sahip olmakla beraber yine de, insanoğlunun farkındalığı, dünyaya olan saygısı ve yaşamın içinde kendine alçak gönüllü yer edinme çabası, tüketen değil, üreten olması, en önemli çareler arasında olacaktır.

Sevgiyle Kalın

Birsen SUNGURAY

Seyahat Özdeyişleri

  1. Hiçbir şey zekayı seyahat etmek kadar geliştirmez.
    Emile Zola
  2. Seyahat için yaptığın yatırım kendin için yaptığın en iyi yatırımdır.
    Matthew Karsten
  3. Hayat ya cesur bir maceradır ya da hiçbir şey!
    Helen Keller
  4. Uzaklara gittikten sonra tamamen değişmiş biri olarak dönmek gerçek bir mucize.
    Kate Douglas Wiggin
  5. Gezgin bir yere varmak için değil, keşfetmek için seyahat eder.
    Goethe
  6. Hayat bir kitaptır ve gezip görmeyenler hep aynı sayfayı okur.
    St. Agustine
  7. Gezgin önüne ne çıkarsa onu görür, ama turist neyi görmek istiyorsa onu.
    G.K. Chesterton
  8. Senede bir defa daha önce hiç görmediğin bir yere git.
    Dalai Lama
  9. Her şey kötüye gittiğinde kendine bir tatil ısmarla.
    Betty Williams
  10. Kıyıyı gözden kaybetmeye cesaret etmedikçe insan, yeni okyanuslar keşfedemez.
    Andre Gide
  11. Turistler nereye gittiklerini, gezginler nereye gideceklerini bilemezler.
    Paul Theroux
  12. Seyahatin önündeki tek engel kapının eşiğidir.
    Bosna Atasözü
  13. Para harcayarak sizi zengin yapacak tek şey seyahat etmektir.
    Anonim
  14. Mutluluk gidilen yolun üzerindedir, yolun sonunda değil.
    Epiktetos
  15. Ne kadar uzağa gidersem kendime o kadar çok yakınlaşıyorum.
    Andrew McCarthy
  16. Yaşa, seyahat et, maceraya atıl, şükret ve asla pişman olma.
    Jack Kerouac
  17. Mesele son durağının neresi olduğu değil, nasıl anıların ve yaşanmışlıkların olduğudur!
    Penelope Riley
  18. Macera tehlikeli sanıyorsan, rutini dene; öldürücüdür.
    Paulo Coelho
  19. En uzun yolculuklar bile tek bir adımla başlar.
    Laozi
  20. Bilmediğin bir yola gitmek bilmediğin bir yönünü keşfetmektir.
    Martin Buber
  21. Seyahat insanı alçak gönüllü yapar. Size dünyada ne kadar küçük bir yer işgal ettiğinizi görmenizi sağlar.
    Gustave Flaubert
  22. Dünya bir kitaptır ve seyahat etmeyenler, onun sadece bir sayfasını okurlar.
    Aziz Augustine